fa سینتیک آزاد شدن پتاسیم غیر‌تبادلی در خاکدانه‌های با اندازه متفاوت در تعدادی از خاک‌های آهکی عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">مطالعه سرعت آزاد شدن پتاسیم اهمیت زیادی در درک بهتر وضعیت پتاسیم قابل استفاده گیاه در خاک‌های مختلف دارد. خاکدانه‌های با اندازه مختلف تأثیرات متفاوتی بر آزاد شدن عناصر غذایی دارند. هدف این پژوهش، مطالعه سرعت آزاد</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">شدن</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">پتاس</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">یم غیر</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تبادل</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی در خاک، خاکدانه‌های ریز و درشت تعدادی از خاک‌های آهکی بود. برای این منظور، سرعت آزاد شدن پتاسیم غیرتبادلی در پنج خاک آهکی استان چهارمحال و بختیاری و خاکدانه‌های ریز و درشت (کوچک‌تر از 25/0 میلی‌متر و بزرگ‌تر از 25/0 میلی‌متر) مطالعه شد. نمونه‌های خاک به روش متوالی و با استفاده از کلرید کلسیم 01/0 مولار در دمای 1</span></span></strong><strong><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">&plusmn;</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">25 </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">درجه</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">سانتی‌گراد</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> به</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">مدت</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> 2 </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تا</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> 2017 </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ساعت</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">عصاره‌گیر</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی شدند. نتایج نشان داد که دامنه تغییرات پتاسیم آزاد شده پس از 2017 ساعت، در خاک، خاکدانه‌های ریز ودرشت به‌ترتیب در دامنه 7/372- 5/173، 1/426- 1/215 و 5/381- 9/178 میلی‌گرم بر کیلوگرم بود. نتایج این پژوهش نشان داد که مقدار پتاسیم آزاد شده از خاکدانه‌های ریز، بیشتر از خاک و خاکدانه‌های درشت بود. براساس ضریب تشخیص و خطای استاندارد، پتاسیم غیرتبادلی آزاد شده با استفاده از معادله‌های مرتبه اول، تابع توانی، انتشار پارابولیکی و الوویچ ساده به‌خوبی توصیف شد. ضرایب سرعت آزاد شدن پتاسیم در خاک‌های مختلف متفاوت بود. به‌طور‌کلی، مقدار پتاسیم تجمعی آزاد شده و سرعت آزاد شدن آن در محلول کلرید کلسیم، در خاکدانه‌های ریز بیشتر از خاکدانه‌های درشت بود.&nbsp; </span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;">The study of the kinetics of non-exchangeable potassium (NEK) release is very important for a better understanding of K availability for plants in different soils. Moreover, aggregates with different sizes have different effects on the release of nutrients. Therefore, the aim of this study was to examine the release of NEK in 5 calcareous soils of chaharmahal-va- bakhtiari province, and small and large aggregates (<250 &mu;m and >250 &mu;m) using CaCl₂0.01 M at 25&plusmn;1&ordm;c for 2-2017 h. The results showed that cumulative released NEK in soils, and small and large aggregates was 173.5-372.7, 215.1-426.1 and 178.9-381.5 mg kg^-1, respectively. The results revealed that coefficients of the cumulative released NEK in small aggregates was lower than those of the soils and large aggregates. Based on the coefficient of determination (R²) and standard error (SE), the released NEK was well described by the first order, the power function, parabolic diffusion, and simplified Elovich equations. The rate coefficients of the release of K were different in different soils. The cumulative released amount of K and its rate of release in a solution of calcium chloride in small aggregates was more than those of large aggregates.</div> آزاد شدن پتاسیم غیرتبادلی, خاکدانه, کلرید کلسیم, معادله‌های سینتیکی Release of none exchangeable potassium, Aggregates, Calcium chloride, Kinetics equations. 267 278 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3433-1&slc_lang=fa&sid=1 S. Z. Atar Shahraki زهرا عطار zahra_atr@yahoo.com No 1. Dept. of Soil Sci., Faculty of Agric., Shahrekord Univ., Shahrekord, Iran. 1. گروه خاک‌شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد A. R. Hosseinpur علیرضا حسین پور hosseinpur-a@agr.sku.ac.ir No 1. Dept. of Soil Sci., Faculty of Agric., Shahrekord Univ., Shahrekord, Iran. 1. گروه خاک‌شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد H. R. Motaghian حمیدرضا متقیان motaghian.h@yahoo.com Yes 1. Dept. of Soil Sci., Faculty of Agric., Shahrekord Univ., Shahrekord, Iran. 1. گروه خاک‌شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد Sh. Ghorbani شجاع قربانی ghorbani-sh@agr.sku.ac.ir No 1. Dept. of Soil Sci., Faculty of Agric., Shahrekord Univ., Shahrekord, Iran. 1. گروه خاک‌شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد