Journal of Water and Soil Science

fa اثر اندازه خاکدانه بر قابلیت استفاده و جزء‌بندی فسفر در تعدادی از خاک‌های آهکی استان چهار محال و بختیاری The Effects of Aggregate Size on Soil Phosphorus Availability and its Fractionation in some Calcareous Soils of Chahar Mahal _Va_ Bakhtiari Province عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">شناخت توزیع شکل های مختلف فسفر در خاکدانه ها به منظور ارزیابی خطر هدرروی فسفر از طریق رواناب و آبشویی از زمین های کشاورزی دارای اهمیت است. در این مطالعه اثر اندازه خاکدانه بر قابلیت استفاده و اجزاء فسفر در 10 نمونه خاک آهکی تعیین شد. بدین منظور با استفاده از روش الک خشک  خاکدانه های ریز (کوچک‌تر از 25/0 میلیمتر) و  خاکدانه های درشت (بزرگ‌تر از 25/0 میلیمتر) جدا شدند. فسفر قابل استفاده به روش اولسن، فسفر کل، فسفر آلی و اجزاء فسفر معدنی در خاکدانه‌های ریز، درشت و خاک ها تعیین شدند. اجزاء فسفر معدنی به‌صورت عصاره گیری متوالی به شش شکل شامل: دی‌کلسیم فسفات، اکتا‌کلسیم فسفات، آپاتایت، فسفر پیوند شده با آلومینیوم، فسفر پیوند شده با آهن و فسفر حبس شده در درون اکسیدهای آهن تفکیک شد. نتایج نشان داد مقادیر فسفر قابل استفاده، دیکلسیم فسفات، اکتا کلسیم فسفات، آپاتایت، فسفر آلی، فسفر پیوند شده با آلومینیوم، فسفر پیوند شده با آهن، فسفر حبس شده درون اکسیدهای آهن و فسفر کل به‌ترتیب در70، 60، 40، 40، 60، 70، 60، 50 و 70 درصد خاک ها، در خاکدانه های ریز به‌صورت  معنیدار بیشتر از  خاکدانه های درشت بود. در نهایت می توان گفت، با افزایش مقدار فسفر، به‌ویژه در  خاکدانه هایریز امکان از دست رفتن فسفر از طریق فرسایش افزایش مییابد.</div> <div style="text-align: justify;">Understanding the distribution of different P forms in soil aggregate fractions is important in evaluating the risk of P run-off and leaching in the agricultural soils. The objective of the present research was to determine the effect of aggregate size on soil phosphorus availability and fractionation in 10 calcareous soils. Micro aggregate (< 0.25 mm), macro aggregate (> 0.25 mm) and whole soil were separated by dry sieving. Olsen P, total P, organic P, and inorganic P fractions in micro aggregate, macro aggregate, and whole soil were determined. Soil inorganic P fraction was  determined by a sequential extraction procedure including: dicalcium phosphate (Ca2-P), octa calcium phosphate (Ca8-P), apatite (Ca10-P), P absorbed by Al oxide (Al-P), P absorbed by Fe oxide (Fe-P) and P incorporated in to Fe oxide (O-P). The results showed that the amounts of (Olsen P), (Ca2-P), (Ca8-P), (Ca10-P), (Organic P), (Al-P), (Fe-P), (O-P) and (Total P) in 70, 60, 40, 40, 60, 70, 60, 50 and 70 percent of soils, respectively, in the micro aggregates were significantly higher than those of the macro ones. Finally, by increasing the P content, particularly the smaller sized aggregates, it was likely that the eroded material would favor greater P loss.</div> خاکدانه‌های ریز و درشت, فسفر قابل استفاده, خاک‌های آهکی, عصاره‌گیری متوالی Macro and micro Aggregates, Available Phosphorus, Calcareous Soils, Sequential Extraction 325 338 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3429-1&slc_lang=fa&sid=1 M. Shirmohammadi مرتضی شیرمحمدی morteza.s@stu.sku.ac.ir Yes 1. Department of Soil Science, College of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran. 1. گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد A. R. Hossein Pour علیرضا حسین پور hosseinpur_a@agr.sku.ac.ir No 1. Department of Soil Science, College of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran. 1. گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد SH. Kiani شهرام کیانی shkiani۲۰۰۲@yahoo.com No 1. Department of Soil Science, College of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran. 1. گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد