fa سینتیک آزادسازی پتاسیم غیرتبادلی در افق‌های سطحی و زیرسطحی سری‌های غالب خاک‌های استان کهگیلویه و بویراحمد عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p><strong>این تحقیق به‌منظور بررسی سینتیک آزادسازی پتاسیم غیر‌تبادلی درافق‌های سطحی و زیرسطحی سری‌های غالب خاک‌های استان کهگیلویه و بویراحمد، با عصاره‌گیرهای معدنی و آلی انجام شد. عصاره‌گیری متوالی پتاسیم غیر‌تبادلی با کلرید کلسیم 01/0 مولار و اگزالیک اسید 01/0 مولار در 17 مرحله و به‌مدت 1948 ساعت در دو تکرار بر روی 64 نمونه سطحی و عمقی خاکرخ‌های انتخابی انجام شد. سپس برای بررسی سینتیک آزادسازی پتاسیم غیرتبادلی، داده‌های آزادسازی پتاسیم با معادلات مختلف سینتیکی شامل الوویچ، مرتبه اول، تابع توانی و پخشیدگی پارابولیک برازش داده شدند. نتایج نشان داد که میانگین پتاسیم غیر‌تبادلی (پتاسیم استخراج شده با اسید نیتریک) خاک‌های مطالعه شده 356 میلی‌گرم بر کیلوگرم بود. کلرید کلسیم و اگزالیک اسید تنها بخش کوچکی از پتاسیم غیر‌تبادلی را آزاد کردند به‌طوری که اگزالیک اسید حدود 52 درصد و کلرید کلسیم نیز حدود 58 درصد از پتاسیم غیرتبادلی را آزاد کردند. مقدار پتاسیم غیرتبادلی آزاد شده توسط اگزالیک اسید تقریباً در همه نمونه‌ها کمتر از پتاسیم غیرتبادلی آزاد شده با کلرید کلسیم بود که دلیل اصلی آن می‌تواند ظرفیت بافری بالای خاک‌های آهکی و خنثی شدن اگزالیک اسید توسط آهک باشد. ضریب سرعت آزادسازی (</strong><strong><span dir="ltr">b</span></strong><strong>) معادله‌های الوویچ و پخشیدگی پارابولیک همبستگی معنی‌داری با پتاسیم غیرتبادلی و تعدادی از خصوصیات فیزیکو شیمیایی خاک نشان دادند. همچنین با توجه به‌ضرایب تبیین و اشتباه استاندارد برآورد، به‌ترتیب معادله‌های الوویچ، تابع توانی، مرتبه اول و پخشیدگی پارابولیک به‌عنوان بهترین معادله‌ها برای پیش‌بینی آزادسازی پتاسیم غیرتبادلی خاک‌های استان پیشنهاد شدند.</strong></p> <p>The aim of this study was to assess the kinetics of nonexcheangable potassium release in surface and subsurface soil horizons, using organic and inorganic extractions, in Kohgilouye-va-Boyerahmad Province. Kinetics of K⁺ release was studied by successive extractions of K from 64 selective surface and subsurface soil samples, using 0.01 M CaCl₂ and 0.01 M oxalic acid, for 1948 h, with two replicates. Nonexchangeable K⁺ release was fitted by Elovich, Pseudo-first order, Power function and Parabolic equations. Result showed that the average nonexchangeable K⁺ released (extracted by 1M HNO₃) was 356 mg/kg, while those extracted by CaCl₂ and oxalic acid after 1948 h were only 58% and 52% of the total amount of nonexchangeable K⁺ of the soils, respectively. In all soil samples, nonexchangeable K⁺ released by oxalic acid was less than that released by CaCl2, due to the high buffering capacity resulting from high carbonates in the soils. Potassium release rate in Elovich and Parabolic equations were significantly correlated with non-exchangeable potassium and some physical and chemical characteristics.  Based on high Coefficients of determination (r²) and low Standard errors (SE), Elovich, Power function, First order and Parabolic equations were selected as the best equations for prediction of K⁺ release from the soils.</p> سینتیک آزادسازی پتاسیم غیر‌تبادلی, کهگیلویه و بویراحمد, اگزالیک اسید, کلرید کلسیم Kinetics of nonexchangeable Potassium, Kohgilouye-va-Boyerahmad, Oxalic acid, Calcium Chloride. 301 319 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-169&slc_lang=fa&sid=1 S. Shakeri سیروس شاکری sirosp55@yahoo.com Yes 1. Dept. of Soil Sci., College of Agric., Shiraz Univ., Shiraz, Iran. , 2. Dept. of Agric., Payame Noor Univ. (PNU), Tehran, Iran. 1. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، 2. گروه کشاورزی دانشگاه پیام نور S. A. Abtahi سید‌علی ابطحی No 1. Dept. of Soil Sci., College of Agric., Shiraz Univ., Shiraz, Iran. 1. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز N. A. Karimian نجفعلی کریمیان No 1. Dept. of Soil Sci., College of Agric., Shiraz Univ., Shiraz, Iran. 1. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز M. Baghernejad مجید باقرنژاد No 1. Dept. of Soil Sci., College of Agric., Shiraz Univ., Shiraz, Iran. 1. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز H. Owliaie حمیدرضا اولیایی No 3. Dept. of Soil Sci., College of Agric., Yasuj Univ., Yasuj, Iran. 3. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج