fa مقایسه عناصر غذایی خاک و گیاهان مرتعی براساس طبقات ارتفاعی و مراحل زیستگرد در دامنه‌های شمالی سبلان عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p><strong>مطالعه حاضر با هدف تعیین غلظت برخی عناصر غذایی در خاک و گیاهان در سه طبقه ارتفاعی (1500، 2200 و3000 متری) و دو مرحله زیستگرد گلدهی و شروع بذردهی در مراتع شمال سبلان انجام شد. نمونه‌های خاک از عمق 20 سانتی‌متری و نمونه‌های گیاه از سطح پلات‌های 1×1 متری به تعداد 10 پلات جمع‌آوری شد. پس از آماده‌سازی نمونه‌ها، غلظت عناصر معدنی کلسیم، فسفر، سدیم، پتاسیم، آهن، مس، روی و منگنز با استفاده از دستگاه‌های اسپکتروفتومتر جذب اتمی و فلیم‌فتومتر تعیین شد. داده‌ها با نرم‌افزار </strong><strong><span dir="ltr">SAS9.1</span></strong><strong> و رویه مدل عمومی خطی در قالب طرح کاملاً تصادفی تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد ارتفاع بر غلظت کلسیم، آهن، مس، روی و منگنز خاک و فسفر، سدیم، پتاسیم، منیزیم، مس و منگنز گیاهان در طبقات ارتفاعی اثر معنی‌داری دارد (05/0</strong><strong><span dir="ltr">P&le</span></strong><strong>). فصل رویشی بر کلیه عناصر به جز کلسیم در گیاهان اثر معنی‌داری داشت‌ (05/0</strong><strong><span dir="ltr">P&le</span></strong><strong>). همچنین نتایج نشان داد در هر سه رویشگاه ارتفاعی غلظت عناصر پرنیاز در مرحله شروع بذردهی بالاتر از مرحله گلدهی بود. در مقابل، عناصر کم ‌نیاز در هر سه منطقه ارتفاعی در مرحله گلدهی غلظت‌های بالاتری نسبت به شروع بذردهی داشتند. اثر متقابل ارتفاع و مرحله رشد نیز به جز کلسیم در ارتباط با سایر عناصر معنی‌دار بود (05/0</strong><strong><span dir="ltr">P&le</span></strong><strong>).</strong></p> <p>This study was conducted to determine some mineral content concentration in soil and plant of three elevation classes (1500, 2200 and 3000m) and two phenological stages of flowering and seedling start in north-facing slopes of Sabalan rangelands. Soil samples from the depth of 20cm and plant samples using 1×1m plots with 10 replications were collected. After sample preparation, the concentrations of minerals such as calcium, phosphorous, sodium, potassium, ion, copper, zinc and magnesium were determined using spectrophotometer and flame photometer. Data was analyzed by SAS9.1 software using Completely Randomized Design with a Generalized Linear Model procedure. Results showed that elevation had a significant effect on Ca, Fe, Cu, Zn and Mn of soil and P, Na, K, Mg and Mn of plants in the study areas (P&le0.05). Growing stages had a significant effect on all elements of plants except Ca (P&le0.05). Moreover, results showed that in three elevation classes the high demand minerals’ concentration was higher at the starting seedling stage in comparison with the flowering stage. In contrast, the low demand minerals’ concentration in three elevation sites was higher in the flowering stage in comparison with seedling stage. Interaction effect of elevation and growing stage was also significant in relation to all elements except Ca (P&le0.05).</p> مراتع, مواد معدنی, خاک, گیاه, ارتفاع از سطح دریا, فصل رویشی, زیستگرد Rangeland, Minerals, Soil, plant, Elevation, Growth Stage, Phenology. 233 247 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-164&slc_lang=fa&sid=1 R. Valizadeh Yonjalli رقیه ولی زاده یونجالی No 1.Dept. of Animal Sci., Faculty of Agric. Sci., Univ. of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran. 1.گروه علوم دامی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی F. Mirzaei Aghjehgheshlagh فرزاد میرزائی آقجه قشلاق No 1.Dept. of Animal Sci., Faculty of Agric. Sci., Univ. of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran. 1.گروه علوم دامی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی A. Ghorbani اردوان قربانی ardavanica@yahoo.com Yes 2.Dept. of Range and Watershde Manegement, Faculty of Agric. Technol. and Natur. Resour., Univ. of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran. 2.گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده فناوری کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی