fa ارزیابی تجمع و جابجایی کادمیم در گیاه Jatropha curcas رشد یافته در یک خاک آلوده عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p dir="rtl"><strong>گیاه‌پالایی یک فناوری کم هزینه و سازگار با محیط زیست است که در آن از پتانسیل گیاهان برای پالایش محیط‌های آلوده به آلاینده‌های آلی و معدنی استفاده می‌کنند. این مطالعه جهت بررسی پتانسیل گیاه <span dir="ltr"><em>Jatropha curcas</em></span></strong><strong> برای پالایش یک خاک آلوده به کادمیم  (در غلظت‌های صفر، 25 ،50، 75، 100 و150 میلی‌گرم کادمیم  در کیلوگرم خاک) در یک دوره 5 ماهه انجام شد. شاخص تجمع زیستی (نسبت غلظت فلز در ریشه گیاه به‌میزان غلظت آن در خاک)، شاخص جابجایی (نسبت غلظت فلز در شاخساره گیاه به‌میزان غلظت آن در خاک) و درصد کارایی برداشت (درصد مقدار فلز در کل زیست‌توده خشک گیاه به‌مقدار فلز موجود در محیط خاک) تعیین شد. میزان انباشت فلز کادمیم  در ریشه بیشتر از ساقه و در ساقه بیشتر از برگ گیاه بود. بیشترین میزان غلظت کل کادمیم  (حدود 1100 میلی‌گرم در کیلوگرم وزن خشک</strong><strong><span dir="ltr">(</span></strong><strong> و بیشترین درصد کارایی برداشت کادمیم  به‌ترتیب در تیمارهای 150 و 25  میلی‌گرم کادمیم  در کیلوگرم خاک مشاهده شد. شاخص تجمع زیستی گیاه بیشتر از یک و شاخص جابجایی آن کمتر از یک بود. اگرچه نتایج بیانگر پتانسیل این گونه برای تثبیت کادمیم  در خاک‌های آلوده به این فلز یبود؛ با این وجود انجام پژوهش‌های بیشتر در عرصه نیز نیاز است.</strong></p> <p>Cadmium (Cd) is a metal with high toxicity and solubility in water, which is a serious environmental threat to human health. Phytoremediation is an environment-friendly method and a promising new and cost effective technology that uses plants to clean organic and inorganic contaminated media. This study was conducted to evaluate the potential of <em>Jatropha curcas</em> for remediation of soils contaminated with Cd. Seedlings were planted in the soil spiked with Cd in amounts of 0, 25, 50, 75, 100 and 150 mg kg^-1 (Cd₀, Cd₂₅, Cd₅₀, Cd₇₅, Cd₁₀₀ and Cd₁₅₀) for a period of five months. Biocentration factor (BCF, metal concentration ratio of plant roots to soil), translocation factor (TF, metal concentration ratio of plant shoots to soil) and removal efficiency (RE, total metal removed by plant biomass to total metal loaded in soil) were determined. Cd concentrations among plant parts were in the following trend: roots>stems>leaves. The highest total Cd concentration (up to 1100 mg kg^-1) and the highest RE were found in Cd₁₅₀ and Cd₂₅, respectively. BCF and TF of the plant were more and less than 1, respectively. Hence, although this species has a potential to be used in phytostabilization of Cd-contaminated soil, more researches in the field condition are needed.</p> گیاه‌پالایی, Jatropha curcas, فلزات سنگین, آلودگی خاک Phytoremediation, Jatropha curcas, Heavy metals, Soil pollution. 179 190 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-160&slc_lang=fa&sid=1 P. Ahmadpour پریسا احمدپور No 1. Bushehr Province Dept. of Ports and Maritime Organization, Bushehr, Iran. 1. اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر M. Soleimani محسن سلیمانی m.soleimani@cc.iut.ac.ir Yes 2. Dept. of Natural Resources, Group of Environ. Sci., Isfahan Univ. of Technol., Isfahan, Iran. 2. گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان