fa اثر آلودگی نفتی بر آب‌گریزی و پایداری ساختمان خاک در منطقه بختیاردشت اصفهان عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p dir="rtl"><strong>آلودگی نفتی یکی از بحران‌های مهم زیست محیطی است که کشورهای دارای صنعت نفت با آن مواجه می‌باشند. به‌منظور بررسی اثر آلودگی نفتی بر آب‌گریزی خاک و ارتباط آن با پایداری ساختمان خاک، این پژوهش در منطقه بختیاردشت اصفهان و در قطعه زمینی آلوده به ترکیبات نفتی در فضای سبز اطراف پالایشگاه نفت اصفهان انجام شد. پس از تعیین مکان‌های آلوده و شاهد، آزمایش آب‌گریزی خاک به‌روش زمان نفوذ قطره آب (</strong><strong><span dir="ltr">WDPT</span></strong><strong>) در مکان‌های آلوده انجام شد و نمونه‌های خاک با حداقل به‌هم‌خوردگی برداشت شده و برخی ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک‌ها اندازه‌گیری شد. برای ارزیابی پایداری ساختمان خاک، از روش‌های الک تر و رس قابل پراکنش مکانیکی (</strong><strong><span dir="ltr">MDC</span></strong><strong>) استفاده شد و شاخص‌های میانگین وزنی قطر (</strong><strong><span dir="ltr">MWD</span></strong><strong>) و میانگین هندسی قطر (</strong><strong><span dir="ltr">GMD</span></strong><strong>) خاکدانه‌ها و </strong><strong><span dir="ltr">MDC</span></strong><strong> محاسبه شدند. نتایج نشان داد اثر افزایشی آلودگی نفتی بر </strong><strong><span dir="ltr">MWD</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="ltr">GMD</span></strong><strong> و اثر کاهشی آن بر </strong><strong><span dir="ltr">MDC</span></strong><strong> از دیدگاه آماری معنی‌دار شد. با افزایش غلظت کل پلی‌هیدروکربن‌ها (</strong><strong><span dir="ltr">TPHs</span></strong><strong>)، آب‌گریزی خاک افزایش یافت. هم‌بستگی مثبت معنی‌داری بین آب‌گریزی و </strong><strong><span dir="ltr">GMD</span></strong><strong> در خاک‌ها به‌دست آمد. ولی غلظت‌های </strong><strong><span dir="ltr">TPHs</span></strong><strong> بیش‌تر از 4/6 درصد در خاک، سبب کاهش </strong><strong><span dir="ltr">MWD</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="ltr">GMD</span></strong><strong> شد که می‌تواند به‌دلیل افزایش دافعه آنیونی بین ذرات رس و گروه‌های عاملی هیدروکربن‌ها باشد. اگرچه آب‌گریزی سبب افزایش پایداری ساختمان خاک در مکان‌های آلوده به نفت نسبت به مکان‌های شاهد شد ولی کاهش شدید نگه‌داشت آب خاک در اثر آلودگی نفتی شرایط نامساعدی را برای فضای سبز منطقه ایجاد نموده است.</strong></p> <p>Petroleum pollution is an important environmental issue in most of the countries especially those have an oil industry. This study was conducted to investigate the effect of petroleum pollution on soil water repellency and its relation to soil structural stability in Bakhtiardasht area, Isfahan. Polluted and adjacent non-polluted locations were selected to be representative in the green space around the Isfahan Oil Refinery. Soil water repellency was assessed using water drop penetration time (WDPT) in the polluted locations. Soil sample with least aggregates disturbance were collected and selected soil physical and chemical properties were measured. Soil structural stability was evaluated using the wet-sieving method and mechanically dispersible clay (MDC) structural stability indices of mean weight diameter (MWD) and geometric weight diameter (GMD) of aggregates and MDC were then calculated. Results showed that the positive effect of petroleum pollution on the MWD and GMD become significant. Negative impact of petroleum pollution on MDC was also significant. Increment of total petroleum hydrocarbons (TPHs) increased the soil water repellency. A positive correlation was observed between soil water repellency and GMD. However, TPHs concentrations greater than 6.4% decreased the MWD and GMD presumably due to anionic repulsion between clay particles and hydrocarbon functional groups. Although greater water repellency increased soil structural stability in the polluted locations when compared to control locations, however, diminished water retention of polluted soil has created an unfavorable condition for the green space in the area.</p> آلودگی نفتی, زمان نفوذ قطره آب, پایداری ساختمان خاک, الک تر, آب‌گریزی خاک Petroleum pollution, Water drop penetration time, Soil structural stability, Wet sieving, Water repellency. 139 149 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-157&slc_lang=fa&sid=1 M. Kermanpour مهدیه کرمانپور mahdiehkermanpour@yahoo.com Yes 1. Dept. of Soil Sci., College of Agric., Isf. Univ., of Technol., Isfahan, Iran. 1. گروه علوم خاک‌، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان M. R. Mosaddeghi محمدرضا مصدقی No 1. Dept. of Soil Sci., College of Agric., Isf. Univ., of Technol., Isfahan, Iran. 1. گروه علوم خاک‌، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان M. Afyuni مجید افیونی No 1. Dept. of Soil Sci., College of Agric., Isf. Univ., of Technol., Isfahan, Iran. 1. گروه علوم خاک‌، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان M. A. Hajabassi محمدعلی حاج‌عباسی No 1. Dept. of Soil Sci., College of Agric., Isf. Univ., of Technol., Isfahan, Iran. 1. گروه علوم خاک‌، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان