fa تأثیر قارچ میکوریز آربسکولار بر غلظت گلومالین و کربوهیدرات‌های خاک در سطوح مختلف شوری عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p><strong>قارچ‌های میکوریز آربسکولار یکی از مهم‌ترین فاکتورهای مؤثر بر کیفیت خاک هستند و از طریق ترشحات خود بر بسیاری از ویژگی‌های خاک تأثیرمی‌گذارد. این پژوهش گلخانه‌ای در قالب طرح کاملاً تصادفی با شش تیمار قارچ میکوریز آربسکولار شامل سه گونه‌ی غیربومی (<span dir="ltr"><em>Funneliformis mosseae</em></span></strong><strong>، <span dir="ltr"><em>Claroideoglomus claroideum</em></span></strong><strong> و <span dir="ltr"><em>Rhizophagus irregularis</em></span></strong><strong>)، ترکیبی از سه گونه غیر‌بومی، ترکیبی از سه گونه به‌صورت بومی و یک تیمار خاک استریل در چهار سطح شوری 1، 5، 10 و 15 دسی‌زیمنس بر متر در حضور گیاه گندم انجام شد. حضور قارچ‌های میکوریز، باعث افزایش غلظت گلومالین آزاد و کل و همچنین غلظت کربوهیدرات قابل عصاره‌گیری با آب داغ و اسید رقیق در مقایسه با تیمار شاهد (فاقد قارچ) در همه سطوح شوری شده است. تأثیر مخلوطی از قارچ‌های بومی بر پارامترهای اندازه‌گیری شده در سطوح شوری 10 و 15 دسی‌زیمنس بر متر، بیش‌تر از مخلوطی از سه گونه قارچ غیر‌بومی بود. غلظت گلومالین آزاد و کل در همه سطوح شوری در تیمار حاوی مخلوطی از سه گونه غیر‌بومی بیشتر از هریک از گونه‌های غیر‌بومی مورد مطالعه بوده است. بیشترین تأثیر در افزایش غلظت گلومالین در خاک در سطح شوری 1، 5 و 15 دسی‌زیمنس بر متر مربوط به گونه <span dir="ltr"><em>F. mosseae</em></span></strong><strong> و در سطح شوری 10 دسی‌زیمنس بر متر مربوط به گونه <span dir="ltr"><em>C. claroideum</em></span></strong><strong> بوده است. براساس نتایج این پژوهش بین گونه‌های مختلف بومی و غیر‌بومی قارچ‌های میکوریز و شوری اثرات متقابلی از نظر تولید گلومالین و اثر بر غلظت کربوهیدرات‌ها در خاک وجود دارد.</strong></p> <p>Arbuscular mycorrhizal fungi (AMF) are widespread endosymbionts in terrestrial ecosystems and their exudates have important effects on soil properties. A greenhouse experiment was conducted with six AMF treatments including four exotic species inoculums (<em>Funneliformis mosseae ,Claroideoglomus claroideum</em>  and <em>Rhizophagus irregularis</em> and a mixed isolate of three species), one mixed native AMF species treatment and a sterilized soil (control) with four salinity levels (1, 5, 10 and 15 dS m^-1). AMF increased the soil (EEG) and total (TG) extractable glomalin, and also the hot water (HWC) and diluted acid (DAC) extractable carbohydrates compared to control treatment in all salinity levels. The native AMF species had the greatest effects on EEG, TG, HWC and DAC at 10 and 15 dS m^-1. Soil EEG and TG concentrations were higher in the mixed exotic AMF treatment than in each AMF species. The greatest glomalin concentration was related to <em>F. mosseae</em> at 1, 5 and 15 dS m^-1 but at 10 dS m^-1 the greatest glomalin concentration was related to <em>C. claroideum</em>. The greatest carbohydrate concentration was related to <em>F. mosseae</em> at 1 and 5 dS m^-1 but at 15 dS m^-1 significant differences were observed among the three AMF species. Our results showed that there is an interaction between salinity and different AMF species, and a combination of them determines the function of AMF.</p> قارچ میکوریز آربسکولار , شوری, گلومالین, کربوهیدرات Arbuscular mycorrhizal fungi, salinity, glomalin, carbohydrate. 11 22 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-146&slc_lang=fa&sid=1 V. Dorostkar وجیهه درستکار v.dorostkar@ag.iut.ac.ir Yes Soil Sci., College of Agric, Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان M. Afyuni مجید افیونی No Soil Sci., College of Agric, Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان A. H. Khoshgoftarmanesh امیرحسین خوشگفتارمنش No Soil Sci., College of Agric, Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان M. R. Mosaddeghi محمدرضا مصدقی No Soil Sci., College of Agric, Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان F. Rejali فرهاد رجالی No Karaj Insititue of Soil and Water, Karaj, Iran. گروه علوم خاک، مؤسسه تحقیقات خاک و آب کرج