fa بررسی وضعیت تجارت داخلی و بین‌المللی آب مجازی در ایران عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">اخیراً تجارت آب مجازی به‌عنوان یک ابزار جهت حل معضل کم</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">&lrm;</span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">آب</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی کشورهای مناطق خشک مطرح شده است. بر این اساس، کشورها و مناطق پرآب باید کالاهای با آب</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بر</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی زیاد را تولید و به کشورها و مناطق کم</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">آب</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">صادر</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">کنند</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">. </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">در</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">مطالعه</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">حاضر،</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">با</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بررس</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی وضعیت تجارت داخلی و بین&rlm;المللی آب مجازی در ایران در سال 1385 (به‌عنوان یک سال آبی نرمال)، کاربرد این مفهوم در مدیریت منابع آب کشور مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج محاسبات تحقیق نشان می&rlm;دهد که در این سال، حدود 18666 میلیون مترمکعب آب مجازی از طریق مبادله محصولات کشاورزی بین استان&rlm;های کشور جابه‌جا &rlm;شده است. استان فارس بزرگ‌ترین صادر کننده و استان تهران بزرگ‌ترین وارد کننده آب مجازی بودند. میزان واردات آب مجازی کشور 9626 میلیون مترمکعب و میزان صادرات آن 2226 میلیون مترمکعب &rlm;بود. متوسط آبرانه سرانه در کشور 752 لیتر و میزان خودکفایی آب کشور 82 درصد بوده است. به‌طور متوسط، هر کیلوگرم محصول صادراتی 1159 لیتر و هر کیلوگرم محصول وارداتی 677 لیتر آب مجازی داشته است. نتایج این تحقیق نشان می&rlm;دهد که استان&rlm;های کرمان، هرمزگان و سمنان که جزو استان&rlm;های خشک کشور هستند، صادر کننده آب مجازی به سایر استان&rlm;ها و خارج کشور و در مقابل استان&rlm;های پرباران گیلان، چهارمحال و بختیاری، لرستان، کردستان، آذربایجان غربی و کهگیلویه و بویراحمد و کرمانشاه وارد کننده آب مجازی بوده‌اند. بنابراین، در ایران، امکان مدیریت بهتر منابع آب از طریق اصلاح الگوی تجارت داخلی و خارجی آب مجازی وجود دارد. در این راستا، اصلاح الگوی کشت محصولات کشاورزی و نیز اصلاح الگوی مصرف متناسب با محتوای آب مجازی محصولات کشاورزی می‌توان</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">د</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در بهبود وضعیت منابع آب کشور در بلندمدت مفید واقع شود.</span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;">Recently, virtual water trade has been introduced as a tool to solve the water scarcity of dry regions. The concept holds that water-rich countries and regions should produce and export water-intensive commodities to water-scarce countries and regions. In this study, the status of domestic and international virtual water trade was studied to assess water management in Iran in 2006 (which was considered as a normal year). The calculations showed that 18666 Mm3 of virtual water was traded through the exchange of agricultural products between the provinces. Fars and Tehran provinces were the largest exporter and importer of virtual water, respectively. Iran imported 9626 Mm3 and exported 2226 Mm3 of virtual water. Water footprint was 752 m3/cap/yr and water self-sufficiency was 82% in Iran. The virtual water content of the exported and imported products was 1159 L/kg and 677 L/kg, respectively. The results showed that water-scarce provinces such as Kerman, Hormozgan and Semnan were exporters of virtual water to other provinces and abroad, whereas water-rich provinces such as Guilan, Chaharmahal and Bakhtiari, Lorestan, Kordestan, West Azarbayjan, Kohgiloyeh and Boyr-Ahmad, and Kermanshah were the importers of virtual water. Therefore, water management can be improved by the improvement in international and inter-province virtual water trade. For this purpose, the cropping pattern and consumption pattern should be adapted to the virtual-water content of agricultural products for the long-term water conditions in Iran.</div> آب مجازی, آبرانه, خودکفایی آب Virtual water, Water footprint, Water self-sufficiency. 115 125 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3379-1&slc_lang=fa&sid=1 Gh. H. Kiani غلامحسین کیانی gh.kiani@ase.ui.ac.ir Yes 1. Dept. of Economics, Faculty of Administrative Sci. and Economics, Univ. of Isfahan, Isfahan. Iran. 1. گروه اقتصاد، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان