fa ارزیابی شاخص خشکسالی پالمر در حوزه‌های ایران مرکزی عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p>شاخص ‌شدت خشکسالی پالمر که متغیرهای مختلف آب و هواشناسی را برای یک موازنه آبی ساده در خاک تحلیل می‌کند و شرایط خشکسالی یا ترسالی را به‌صورت پدیده‌ای پویا درنظر می‌گیرد، در بسیاری از نقاط جهان جهت بررسی شرایط خشکسالی و تداوم آن مورد استفاده قرار می‌گیرد. با توجه به این‌که واسنجی شاخص براساس شرایط منطقه مورد مطالعه می‌تواند منجر به ارائه نتایج بهتر و دقیق‌تری گردد، هدف این تحقیق، ارزیابی شاخص پالمر براساس فرضیات اوّلیه، وضعیت واسنجی‌شده در حوزه‌ها‌ی ایران مرکزی و همچنین استفاده از خروجی‌های واسنجی- صحت‌سنجی ‌شده مدلSWAT به‌عنوان ورودی شاخص می‌باشد. لذا شاخص پالمر براساس روش‌های: 1) شاخص اولیه پالمر بدون ‌واسنجی، با استفاده از ضرائب اقلیمی و معادله شدت استخراجی برای کانزاس غربی و آیوای مرکزی؛ 2) شاخص اولیه همراه با اصلاح ضرائب معادله‌های شدت خشکسالی؛ 3) شاخص واسنجی ‌شده با بومی‌سازی معادلات شدت؛ 4) شاخص با جایگزینی متغیرهای رطوبت خاک و تبخیر ‌تعرق پتانسیل از مدل SWAT؛ و 5) شاخص با جایگزینی متغیرهای رطوبت خاک، تبخیر‌تعرق پتانسیل و رواناب از مدل SWAT؛ در سطح کل ایران، در قالب 17 حوزه مطالعاتی، در مقیاس ماهانه در دوره آماری 2002-1990 محاسبه شد. سپس با استفاده از هر پنج روش، شدت خشکسالی برای 160 زیرحوزه واقع در ایران مرکزی محاسبه و ارزیابی گردید. نتایج این تحقیق نشان داد که، در بین آنها روش 4 نتایج مطمئن‌تری را ارائه می‌کند همچنین این روش‌ها مرطوب‌ترین سال (1992) و خشک‌ترین سال (2001) را به‌خوبی مشخص نمودند. نتایج این پژوهش، مطالعه واسنجی شاخص پالمر را برای هر منطقه و با استفاده از خروجی‌ِ سایر مدل‌های هیدرولوژیکی امکان‌پذیر می‌سازد.</p> <p>The Palmer Drought Severity Index (PDSI), which uses hydrometeorological variables to solve a simple water balance equation in the soil and considers the drought or wet conditions as dynamic phenomena, is used for the assessment of drought conditions in many parts of the world. The main goal of this study was to assess the PDSI based on its original assumptions, its regionalized status, using the outputs of already calibrated and validated SWAT model in central regions of Iran. The PDSI was assessed through five methods: 1) original Palmer Index without calibration in which the climate coefficients and the severity equation were derived for Kansas and central Iowa 2) original Palmer Index in which the coefficients of severity equations were adjusted 3) the Palmer Index with the calibration of equations in central areas of Iran 4) the Palmer Index using the soil moisture and potential evapotranspiration from SWAT model and 5) the Palmer Index using the soil moisture, potential evapotranspiration and runoff from SWAT model. The evaluation was conducted for 17 major basins covering the entire country with a monthly time step for the period 1990-2002. Then, using all five methods, the severity of the drought for 160 sub basins located in central Iran was calculated and evaluated. The results of this study indicated that method 4 provides more acceptable results. Also, the results of this research showed these methods clearly demonstrated (1992) as the wettest year and (2001) as the driest year. The approach used in this study is applicable to regional calibration of Palmer Index and the outputs of other hydrological models.</p> شاخص پالمر, خشکسالی, واسنجی, مدل SWAT, ایران مرکزی Calibration, Central Iran, Drought, Palmer Index, SWAT model. 305 319 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-140&slc_lang=fa&sid=1 S. Azadi سارا آزادی azadiyas@yahoo.com Yes Dept. of Rangeland &Watershed management, College of Natur. Resour. Eng., Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. گروه مرتع وآبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان S. Soltani Kopaei سعید سلطانی No Dept. of Rangeland &Watershed management, College of Natur. Resour. Eng., Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. گروه مرتع وآبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان M. Faramarzi منیره فرامرزی No Dept. of Rangeland &Watershed management, College of Natur. Resour. Eng., Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. گروه مرتع وآبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان A. Soltani Tudeshki علی‌رضا سلطانی تودشکی No Dept. of Water Eng., College of Agric., Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان S. Pourmanafi سعید پورمنافی No Dept .of Natur. Resour., Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان