fa بررسی اثر کاربری اراضی در شرایط فعلی و بهینه روی رسوبدهی حوزه (مطالعه موردی: حوزه آبخیز شور و شیرین شیراز) عمومی Ggeneral پژوهشي Research کاربری اراضی یکی از فاکتورهای اساسی در کنترل رفتار هیدرولوژیکی حوزه‌ها می‌باشد. در مقابل ویژگی‌های عمدتاً ثابت حوزه و مؤثر بر چرخه آب حوزه (مانند خصوصیات خاک، توپوگرافی، اقلیم و کاربری اراضی) ممکن است زمینه‌ساز تغییرات کوتاه مدت باشند. بنابراین، عموماً فرض می‌شود که تغییر کاربری اراضی علت تغییر در پویایی هیدرولوژیکی حوزه‌ها می‌باشد. در این مقاله اثر کاربری اراضی در شرایط فعلی و بهینه بر رسوبدهی حوزه با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی و اجرای مدل هیدرولویکی HEC-HMS در حوزه آبخیز شور و شیرین واقع در استان فارس بررسی شده است. نقشه کاربری اراضی جهت تهیه نقشه شماره منحنی استفاده شد و این نقشه به‌عنوان پارامتر مهم جهت ورودی مدل استفاده گردید. نتایج نشان داد که رسوب برآورد شده در دو شرایط با یکدیگر تفاوت داشته و رسوب برآوردی به‌میزان متوسط 12 درصد، در شرایط کاربری بهینه کمتر از شرایط فعلی اراضی می‌باشد. کاهش دبی اوج و میزان رسوب در شرایط بهینه اراضی نسبت به شرایط کاربری فعلی بیان‌کننده این مطلب است، که تغییر کاربری اراضی و نوع کاربری مورد استفاده نقش بسزایی در کاهش یا افزایش ارتفاع رواناب و در نتیجه دبی اوج سیلاب و میزان رسوبزایی حوزه دارد. Land use is one of the basic factors for controlling the hydrologic behavior of watersheds. Therefore, it is generally assumed that land use change is the cause of variation in hydrological dynamic of watersheds. In this paper, the land use effect in present and optimum conditions on sedimentation of watershed was studied using GIS and applying the HEC-HM model in Shoor-Shirin watershed in Fars province. Land use map was provided based on curve number map, and this map was considered as the important factor for HEC-HM model. The results showed that the estimated sediments in two different conditions were completely different. In fact, the estimated sediment in the optimum condition was 12% less than the current land use. This means that land use change and land use type play important roles in decreasing or increasing the peak flow and erosion. کاربری اراضی, شرایط بهینه, رسوبزایی, مدل HEC-HMS Land use, optimum condition, sedimentation, Hec- Hms mode. 47 56 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-118&slc_lang=fa&sid=1 A. Talebi علی طالبی talebisf@yazd.ac.ir Yes Dept. of Watershed Management, Faculty of Natur. Resour., Yazd Univ., Yazd, Iran. گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد F. Souzandehpour سیده فاطمه سوزنده پور No Dept. of Watershed Management, Faculty of Natur. Resour., Yazd Univ., Yazd, Iran. گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد M. T. Dastorani محمد تقی دستورانی No Dept. of Watershed Management, Faculty of Natur. Resour., Ferdowsi Univ. of Mashhad, Mashhad, Iran. گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه فردوسی مشهد A. A. Karimian علی‌اکبر کریمیان No Dept. of Watershed Management, Faculty of Natur. Resour., Yazd Univ., Yazd, Iran. گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد M. Soltani محبوبه سلطانی No Natur. Resour. Res. Center of Yazd Province مرکز تحقیقات منابع طبیعی استان یزد