fa ارزیابی غلظت نیترات خاک، آب آبیاری و غده سیب‌زمینی در مزارع با مساحت های مختلف در شهرستان فریدن استان اصفهان عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p>به منظور بررسی آلودگی نیترات (آب، خاک و غده) در مزارع کوچک (کمتر از 5/0 هکتار)، متوسط (1- 5/0 هکتار) و بزرگ (بالاتر از 1 هکتار) سیب‌زمینی شهرستان فریدن در استان اصفهان پژوهشی به صورت میدانی در سال زراعی 92-1391 اجرا شد. برای این منظور مقادیر نهاده‌های مصرفی و عملکرد غده سیب‌زمینی در هر مزرعه جمع‌آوری و ثبت شد. همچنین قبل از شروع کاشت و پس از برداشت محصول غلظت نیترات خاک و آب آبیاری و نیز غلظت نیترات غده‌های سیب‌زمینی تولید شده اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که میانگین غلظت نیترات خاک پیش از شروع کاشت در مزارع کوچک، متوسط و بزرگ به ترتیب 3/16، 4/17 و 9/19 و پس از برداشت محصول به ترتیب 3/10، 3/13 و 3/23 میلی‌گرم بر کیلوگرم خاک بود. پیش از کاشت محصول میانگین غلظت نیترات آب آبیاری در مزارع کوچک، متوسط و بزرگ، به ترتیب 3/36، 1/27 و 5/19 و پس از برداشت محصول به ترتیب 6/47، 1/ 33 و 4/16 میلی‌گرم در لیتر بود. پس از برداشت محصول، غلظت نیترات آب آبیاری 87 درصد از مزارع کوچک و 85 درصد از مزارع متوسط از حد بحرانی نیترات آب آبیاری (45 میلی‌گرم در لیتر) بیشتر بود، ولی غلظت نیترات آب آبیاری مزارع بزرگ در محدوده مجاز قرار داشت. میانگین غلظت نیترات در غده‌های تولیدی مزارع بزرگ سیب‌زمینی نسبت به سایر مزارع کمتر بود. همچنین غلظت نیترات غده‌های سیب زمینی تحت تاثیر نوع رقم قرار داشت و کمترین غلظت نیترات غده در رقم دیررس و دارای عملکرد بالای سیب‌زمینی (آگریا) مشاهده شد.</p> <p>To determine the nitrate pollution (water, soil, and tubers) in small (< 0.5 ha), medium (0.5- 1 ha) and large (> 1 ha) size of potato fields, this study was conducted in Fereidan region of Isfahan province during growing season of 2014-2015. For this purpose, the amounts of inputs and the tuber yield were recorded in each farm. Also, average nitrate-N concentration in irrigation water, soil and tubers of different potato farms were measured before planting and after harvesting. The results showed that the average soil N-nitrate concentration in small, medium and large size farms were 16.3, 17.4 and 19.9 mg kg^-1 before planting and 10.3, 13.3 and 23.3 mg kg^-1 after harvesting, respectively. The average N-nitrate concentration of irrigation water in small, medium and large size farms were 36.3, 27.1 and 19.5 mg L^-1 before planting and 47.6, 33.1 and 16.4 mg L^-1 after harvesting, respectively. At the post-harvest time, NO₃-N concentration of irrigation water were below the standard range concentration (45 mg L^-1) in the all large farms while 87 % of small and 85% of medium farms had more than standard concentration. The nitrate concentrations of tubers in large-sized farms were lower than others. The tuber NO₃-N concentration was affected by potato cultivar. The lowest concentration of nitrate was observed in the late-season potato cultivars (Agria). that might be associated with greater tubers yield.</p> آلودگی نیترات, رقم سیب‌زمینی, کود آلی, محصول سالم Healthy food, Manure, Nitrate contamination, Potato cultivar 1 12 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1203-7&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Mehrabi زهرا مهرابی zahramehrabi1363@gmail.com No Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran, دانشگاه صنعتی اصفهان Hamid Reza Eshghizadeh حمید رضا عشقی زاده hr.eshghizadeh@cc.iut.ac.ir Yes Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran, دانشگاه صنعتی اصفهان Afsane Nematpour افسانه نعمت پور afsanenematpour@yahoo.com No Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran, دانشگاه صنعتی اصفهان