fa کارایی برآورد فسفر قابل استفاده لوبیا توسط برخی از عصاره‌گیرهای شیمیایی در خاک‌های آهکی تیمار‌شده با لجن‏فاضلاب شهری عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p>توانایی آزمون‌های خاک در پیش‌بینی قابلیت استفاده فسفر برای گیاه در خاک‌های تیمار‌شده با لجن فاضلاب شهری حائز اهمیت است. هدف از این‌پژوهش ارزیابی چند عصاره‌گیر شیمیایی در برآورد فسفر قابل استفاده لوبیا در 10 خاک آهکی تیمار‌شده با لجن فاضلاب از استان چهارمحال و بختیاری در گلخانه بود. بدین‌منظور نمونه‌های خاک یک‌ماه با لجن فاضلاب شهری در نرخی معادل با 39 تن در هکتار خوابانیده شدند. سپس فسفر قابل استفاده این خاک‌ها توسط عصاره‌گیرهای اولسن، کالول، بی&rlm;کربنات آمونیوم-دی&rlm;تی&rlm;پی&rlm;ای، کلرید کلسیم 01/0 مولار، بری І، ІІ و مهلیچ І و ІІ تعیین شدند. به‌منظور بررسی شاخص‌های گیاه لوبیا یک کشت گلدانی در قالب طرح کاملاً تصادفی به‌مدت 8 هفته اجرا شد. نتایج این آزمایش نشان‌داد که مقدار فسفر استخراجی توسط روش‌های عصاره‌گیری ذکر‌شده به‌صورت زیر کاهش یافت کالول> بری ІІ> مهلیچІІ> اولسن> بی&rlm;کربنات آمونیوم-دی&rlm;تی&rlm;پی&rlm;ای> مهلیچ І> بری І> کلریدکلسیم 01/0 مولار. همچنین، فسفر عصاره‌گیری‌شده با روش‌های کلرید‌کلسیم رقیق، مهلیچІІ، І، اولسن و کالول همبستگی معنی‌داری با غلظت فسفر در بخش هوایی و مقدار فسفر جذب‌شده توسط بخش هوایی لوبیا داشته و می‌توانند برای برآورد فسفر قابل استفاده لوبیا در خاک‌های تیمار‌شده با لجن فاضلاب استفاده شوند.</p> <p>The ability of different soil tests in predicting soil phosphorus (P) is important in soils amended with municipal sewage sludge. The objective of the present study was to evaluate several chemical extractants to estimate available P for bean growing in 10 calcareous soils amended with municipal sewage sludge from Chaharmahal-Va-Bakhtiari province under the greenhouse conditions. For this purpose, the soil samples were incubated with sludge at a rate of 39-ton sludge ha&ndash;1. The amount of available P of the soil samples was determined by Olsen, Colwell, ammonium bicarbonate-DTPA, 0.01 M calcium chloride, BrayІ, ІІ, Mehlich І and ІІ methods. A pot experiment in a completely randomized design was conducted to evaluate the bean plant indices. The results showed that the amount of extractable P with the above methods decreased in the following order: Colwell> Bray ІІ> Mehlich ІІ> Olsen> Ammonium bicarbonate DTPA> Mehlich І> Bray І> 0.01M chloride calcium. The extractable P with 0.01M chloride calcium, Mehlich І, ІІ Colwell and Olsen methods correlated significantly with plant indices (P concentration and P uptake). Thus, mentioned methods could be used to estimate plant-available P in the soils amended with sewage sludge.</p> لجن فاضلاب, فسفر قابل استفاده, لوبیا, و عصاره‌گیرهای شیمیایی sewage sludge, available phosphorus, bean plant, chemical extractants. 265 276 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-103&slc_lang=fa&sid=1 T. Raiesi طاهره رئیسی taraiesi@gmail.com Yes Dept. of Soil Sci., College of Agric., Shahrekord Univ., Shahrekord, Iran. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد A. Hosseinpur علیرضا حسین‌پور No Dept. of Soil Sci., College of Agric., Shahrekord Univ., Shahrekord, Iran. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد