fa حذف بور از محلول‌های آبی به‌وسیله‌ی کانی زئولیت اصلاح‌شده با هگزادسی‌تری‌متیل‌آمونیوم (HDTMA) عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p>به‌دلیل این‌که بور در محیط‌های آبی (آب و محلول خاک) به‌صورت گونه‌ی بدون بار B(OH)3 و گونه‌ی باردار منفی 𝐵(𝑂𝐻)4&minus; می‌باشد، حذف آن از آب بسیار مشکل است. امروزه، به‌منظور اصلاح و افزایش ظرفیت جذب کانی‌ها از لیگاند‌های مختلف استفاده می‌شود. این تحقیق به‌منظور بررسی اثر زئولیت اصلاح‌شده با هگزادسی‌تری‌متیل‌آمونیوم (HDTMA) بر جذب بور از محلول‌های آبی در محدوده‌ی pH بین 6 تا 5/9، و در دو سطح غلظت 5 و 15 میلی‌گرم بر لیتر بور انجام شد. هم‌چنین اثر قدرت یونی و نوع کاتیون (06/0، 03/0 مولار نیترات کلسیم یا نیترات منیزیم) بر جذب بور در غلظت پنج میلی‌گرم بر لیتر مورد بررسی قرار گرفت. تمامی آزمایش‌های هم‌دمای جذب در pH، 1/0&plusmn;5/9، در الکترولیت زمینه‌ی نیترات کلسیم و در شش سطح غلظت بور (1 تا 15 میلی‌گرم بر لیتر) انجام گرفت. نتایج آزمایشات جذب وابسته به pH نشان داد که با افزایش pH، میزان جذب بور به وسیله‌ی کانی زئولیت اصلاح‌شده افزایش یافت و بیشترین جذب بور در pH، 5/9 صورت گرفت. میزان جذب بور در حضور کاتیون کلسیم نسبت به منیزیم بیشتر بود. نتایج همدماهای جذب نشان داد که مدل‌های فروندلیچ و لانگمویر جذب بور را به‌خوبی توصیف کردند، ولی مدل فروندلیچ با بیشترین مقدار ضریب تبیین (99/0R2=) و کمترین خطا (47/0SEE=) بهترین برازش را بر داده‌های جذب زئولیت داشت. حداکثر ظرفیت جذب (qmax)، به‌وسیله‌ی مدل لانگمویر برای کانی زئولیت اصلاح‌شده 120 میلی‌مول بر کیلوگرم تعیین شد.</p> <p>Removal of boron from aqueous environments (soil and water) is difficult, because it is present as B(OH)3 and B(OH)4- species. This research was done to study the sorption of boron by HDTMA-modified zeolite. The sorption of B on modified zeolite was studied as a function of pH (B concentration: 1 and 10 mg L-1) in the range of 6-9.5, and as a function of ionic strength (0.03 and 0.06 M Ca(NO3)2 or Mg(NO3)2) at a constant B concentration of 5 mg L-1. Sorption isotherm was performed for the solutions containing initial B concentration in the range of 1-15 mg L-1 using a 24h batch equilibration experiment. The results revealed that surfactant-modified zeolite exhibited the best performance at pH 9.5, and sorption of B increased with the increase of suspension pH. Greater B adsorption in the Ca system over the Mg system was clearly observed for the modified zeolite. Sorption isotherm of B were well described by the Freundlich and Langmuir models but the Freundlich sorption model described the interaction between B and the mineral material better than the Langmuir model. Maximum sorption capacity (qmax) of the sorbent was 120 mmol kg-1. The experimental data showed that HDTMA-modified zeolite used in this study had a reasonable sorption capacity for B.</p> همدمای جذب سطحی, زئولیت اصلاح شده, حذف Boron, Sorption isotherm, Modified zeolite, Removal. 341 350 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-79&slc_lang=fa&sid=1 F Pooladi فرزانه پولادی No Dept. of Soil Sci., Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. گروه علوم خاک، دانشگاه صنعتی اصفهان M Hamidrpour محسن حمیدپور mohsen_hamidpour@yahoo.com Yes Dept. of Soil Sci., Vali-e-Asr University of Rafsanjan, Rafsanjan, Iran. گره علوم خاک، دانشگاه ولیعصر رفسنجان