fa مقایسه‌ی روش‌های محاسبه بعد فرکتال بافت و انتخاب روش مناسب: مطالعه موردی در خاک‌های طاقانک، شهرکرد عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p>بعد فرکتال ذرات بافت خاک شاخص فیزیکی مناسبی برای توصیف توزیع اندازه‌ی ذرات خاک بوده و کاربردهای گوناگونی دارد. محاسبه‌ی بعد فرکتال می‌تواند به چند روش و با دو گزینه‌ی برازش خطی و غیر خطی صورت گیرد. هدف از مطالعه‌ی حاضر مقایسه و انتخاب روش مناسب برای تعیین بعد فرکتال با استفاده از داده‌های هیدرومتری با روابط جرم- زمان، جرم- قطر و روش تعدیل شده‌ی جرم- قطر (کرچنکو-ژانگ) است. به‌همین منظور ۶۰ نمونه خاک از چهار مزرعه واقع در طاقانک،شهرکرد، جمع&rlm;آوری و پس از تیمار نمونه&rlm;ها با آب اکسیژنه، قرائت هیدرومتر در دقایق ۶۷/۰، ۱، ۲، ۵، ۱۵، ۳۰، ۶۰، ۱۲۰، ۱۸۰، ۱۴۴۰ و ۲۸۸۰ انجام شده، سپس به داده&rlm;های جرم-زمان، و جرم-قطر تبدیل و بعد فرکتال ذرات جامد بافت خاک با برازش خطی و غیرخطی سه رابطه&rlm;ی فوق&rlm;الذکر تعیین شد. برازش غیرخطی روش کرچنکو و ژانگ به‌دلیل ضریب تبیین بالاتر و میانگین مربعات خطا کمتر و معیار اطلاعاتی آکائیکه کوچک‌تر به‌عنوان مناسب‌ترین روش محاسبه‌ی بعد فرکتال ذرات بافت انتخاب شد. تجزیه&rlm;وتحلیل خطا نیز موید این روش است. بین بعد فرکتال حاصل از برازش خطی و غیرخطی در دو روش جرم-قطر و جرم-قطر کراچنکو-ژانگ رابطه‌ی معنی‌دار ولی نه‌چندان قوی مشاهده شد. از این روابط می‌توان برای تصحیح بعد فرکتال تعیین شده در مطالعات قبلی استفاده نمود.</p> <p>Texture fractal dimension is a physical index to describe soil particle size distribution having a variety of applications. Fractal dimension may be calculated from three relations of mass-time, mass-diameter and modified mass-diameter (Kravchenko-Zhang) with two linear and nonlinear options for fittings. The aim of the present study was to compare methods and select an appropriate one and fitting option for determining the fractal dimension using hydrometer data. Sixty soil samples were collected from four fields of Taqanak, near Shahrekord. After removal of organic matter and other initial treatments, hydrometer readings were obtained at 0.67, 1, 2, 5, 15, 30, 60, 120, 180, 1440 and 2880 minutes and were converted to mass-time or mass-diameter data. Nonlinear fitting of the Kravchenko-Zhang mass-diameter relation was selected as the most appropriate method of calculating the fractal dimension of solid particles, due to its highest coefficient of determination and smallest mean square error and lowest Akaike Information Criteria. Error analysis also confirmed this conclusion. There was a significant, though not very strong, relationship between the fractal dimension obtained by linear and nonlinear fitting of mass- diameter and Kravchenko-Zhang mass-diameter methods. These relationships can be used to correct the fractal dimension determined by other methods and fitting options.</p> برآورد خطی و غیرخطی, توزیع اندازه‌ی ذرات, تصحیح بعد فرکتال, جرم-زمان, جرم-قطر, کرچنکو-ژانگ Soil particle size distribution, Mass-time, mass-diameter, Kravchenko-Zhang, Linear and nonlinear fitting, D correction and conversion. 327 339 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-78&slc_lang=fa&sid=1 H. Beigi. Harchegani حبیب بیگی هرچگانی beigi.habib@gmail.com Yes Dept. of Soil Sci., Univ. of Shahrekord, Shahrekord, Iran. گروه علوم خاک، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد G Banitalebi گلنوش بنی‏ طالبی No Dept. of Soil Sci., Univ. of Shahrekord, Shahrekord, Iran. گروه علوم خاک، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد