fa بررسی اشکال مختلف آهن و برخی خواص فیزیکی- شیمیایی به‌عنوان شاخصی از تکامل خاک در یک ردیف زمانی روی پادگانه‌های رودخانه کرج در منطقه حسن‌آباد، جنوب تهران عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p>پادگانه‌ها سطوح ژئومورفولوژیکی قدیمی هستند که با جریان های فعلی ارتباطی ندارند و بهترین مکان جهت مطالعه تأثیر زمان بر تشکیل خاک (ردیف زمانی) هستند. این تحقیق جهت بررسی برخی شاخص‌های فیزیکی و شیمیایی، مخصوصاً اشکال مختلف آهن در تعیین تکامل خاک در پادگانه‌های رودخانه کرج در منطقه حسن‌آباد در جنوب تهران انجام شده‌است. برخی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی و اشکال مختلف آهن شامل اکسیدهای آهن آزاد (Fed)، اکسیدهای آهن آمورف (Feo) و آهن کمپلکس شده با مواد آلی (Fep) و هم‌چنین آلومینیم، سیلیس و منگنز در 4 پروفیل خاک روی چهار پادگانه رودخانه کرج به‌منظور بررسی شاخص‌های تکامل خاک مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج نشان داد که مقدار رس، نسبت رس ریز به کل رس، گنجایش تبادل کاتیونی (CEC)، درجه قرمزی رنگ و میزان شستشو و تجمع آهک در افق B از پادگانه اول به‌سمت پادگانه بالایی افزایش‌یافته و در افق‌های تجمع رس (آرجلیک) به حداکثر رسید. مقدار (Fed) از پادگانه اول به‌سمت پادگانه بالا افزایش یافته و مقدار آلومینیم و سیلیس نیز از چنین روندی برخوردار است. افزایش تفاضل آهن آمورف (فعال) از آهن آزاد (Fed-Feo) و کاهش نسبت Feo/Fed ، به‌عنوان پارامترهای مهم بررسی تکامل خاک، از پادگانه پایینی به‌سمت پادگانه بالایی، نشان‌دهنده افزایش درجه تبلور اکسیدهای آهن و تکامل بیشتر خاک است. مقدار Fed-Feo در افق‌های B از پادگانه اول تا پادگانه چهارم به‌ترتیب 600، 800، 1000 و 1400 میلی‌گرم بر کیلوگرم خاک است. محاسبه مقدار اکسی- هیدروکسیدهای آهن از قبیل گئوتیت و هماتیت و فری هیدرات نشان داد که این ترکیبات نیز از پادگانه اول به‌طرف پادگانه چهارم در حال افزایش بوده و تأیید کننده شاخص‌های (Fed-Feo)، (Feo/Fed)، (Feo-Fep) می‌باشند.</p> <p>Terraces are old geomorphic surfaces that are not related to present streams and are best places to study the effect of time on soil formation (chronosequence). This research was carried out to study some physico-chemical parameters especially different forms of iron as soil development indices on terraces of Karaj River in Hassan-Abad, southern Tehran. To determine soil development indices in 4 profiles occurring on 4 terraces, some physical and chemical properties were measured and free iron(Fed), aluminum(Ald), silica(Sid) and manganese(Mnd), amorphous Fe(Feo), Al(Alo), Si(Sio), Mn(Mno) and Fe, Al, Si-humus complexes were extracted. Results showed that clay, fine clay/total clay, CEC, the color redness and leaching of calcium carbonate increase toward higher terraces. Contents of Fed, Ald and Sid increases from lower terrace (T1) to the higher terrace (T4). Fed-Feo and Feo/Fed as the most important indices of soil development were enhanced and reduced from lower terrace (T1) to higher terrace (T4) soils, respectively, which indicate an increase in iron oxides crystalinity and soil profile development. Contents of Fed-Feo in the B horizons from T1 to T4 were 600, 800, 1000, and 1400 mg/kg soil, respectively. Calculation of Ferrihydrate and Fe-hydr(oxide) such as goethite and hematite showed that the amounts of these components were increased from T1 to T4 terraces confirming the variation of (Fed-Feo), (Feo/Fed) and (Feo-Fep) indices.</p> اکسیدهای آهن آزاد و آمورف, اکسی– هیدروکسیدهای آهن, تفاضل آهن آمورف از آهن آزاد, نسبت آهن آمورف به آهن آزاد. Free and amorphous iron oxide, Fe-hydr(oxide), Fed-Feo, Feo/Fed. 269 281 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-74&slc_lang=fa&sid=1 H. Torabi حسین ترابی گل سفیدی htorabi@shahed.ac.ir Yes Dept. of Soil Sci., College of Agric Sci., Shahed Univ., Tehran, Iran. گروه علوم خاک، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه شاهد V. Moradinasab وحید مرادی نسب No Dept. of Soil Science, Collage of Agric. Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان.