fa ارزیابی نرخ فرونشست گرد و غبار اتمسفری در نقاط مختلف شهر کرمان عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p>گرد و غبار به‌طور گسترده در مناطق خشک و نیمه‌خشک جهان اتفاق می‌افتد. از آن‌جائی‌که ذرات گرد و غبار دارای اندازه ریز هستند، جذب سطحی بالا و هم‌چنین امکان انتقال آلودگی بالائی دارند. هدف از این مطالعه بررسی تغییرات زمانی و مکانی میزان فرونشست اتمسفری در نقاط مختلف شهر کرمان می‌باشد. نمونه‌های گرد و غبار به‌وسیله‌ی تله‌های شیشه‌ای نصب‌شده بر روی پشت‌بام ساختمان‌های یک طبقه در 35 نقطه شهر کرمان طی 7 ماه از اردیبهشت تا پایان آبان ماه 1391 (مجموعاً 245 نمونه) جمع‌آوری شد. پس از هر بار نمونه‌برداری ماهانه، تله‌ها شسته شده و نمونه‌های انتقال‌یافته به آزمایشگاه توزین و نرخ فرونشست ذرات محاسبه گردید. پهنه‌بندی میزان فرونشست متوسط 7 ماهه از روش درون‌یابی وزن‌دهی عکس فاصله (IDW) انجام شد. به‌منظورمطالعه‌ی رژیم بادی، گلباد کرمان به‌وسیله نرم‌افزار WRPLOT 7.0.0 ترسیم گشت. نتایج نشان داد که متوسط نرخ فرونشست بین ماه‌های اردیبهشت تا آبان از 4/17 به 5 گرم بر متر‌مربع در ماه کاهش یافته‌است که می‌توان به کاهش سرعت باد نسبت داد. پراکنش مکانی نمونه‌ها نیز نشان می‌دهد که میزان فرونشست از 84/4 در قسمت‌های جنوبی تا 84/14 گرم بر متر‌مربع در ماه (غالباً در قسمت‌های شمالی) متغیر می‌باشد. بر‌اساس گلباد حاصل از 7 ماه نمونه‌برداری، باد غالب از شمال، شمال‌شرق و شمال‌غرب می‌وزد و تغییرات مکانی فرونشست متناسب با آن می‌باشد. باتوجه به بالا‌بودن مقدار گرد و غبار فرونشسته منشأ‌یابی و کنترل گرد و غبار جهت مدیریت و برنامه‌ریزی مناسب امری ضروری می‌باشد.</p> <p>Dust deposition occurs extensively in arid and semiarid regions of the world. Since dust particles are fine-sized, they have a high adsorption capacity and also high contamination potential. The objective of this study was to evaluate the temporal and spatial distribution of the rate of atmospheric dust deposition in different locations in Kerman urban area. Dust samples were collected monthly using glass traps installed on the roof of 35 one-story buildings in Kerman for 7 months from April 20 to Nov. 20, 2012 (a total of 245 samples). After each monthly sampling, traps were washed and dust samples transferred to the laboratory and weighed. The mean dust deposition rate of 7 months was mapped using the inverse distance weighting (IDW) approach. The wind rose of Kerman was drawn by WRPLOT 7.0.0. The results showed that the average rate of dust deposition decreased during the 7 months studied from 17.4 to 5 g/m2. month, which could be attributed to the decrease in wind velocity. The spatial distribution of the samples also showed that the dust deposition rate varied from 4.84 in the southern parts to 14.84 g/m2.month, mostly in the northern locations of the city. The wind rose based on the average wind speed of the 7 months of sampling indicated the prevailing wind blows from north, northeast and northwest and the dust spatial distribution well follows the wind direction. In general, the rate of dust deposition in Kerman city is high and therefore, the source of dust has to be well detected and proper management practices are necessary.</p> فرونشست اتمسفری, تغییرات مکانی, شهر کرمان, گرد و غبار Atmospheric deposition, Spatial distribution, Kerman, Dust. 207 217 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-69&slc_lang=fa&sid=1 F. Jafari فریبا جعفری No Dept. of Soil Sci., College of Agriculture, Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. گروه خاک‌شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان H. Khademi حسین خادمی hkhademi@cc.iut.ac.ir Yes Dept. of Soil Sci., College of Agriculture, Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. گروه خاک‌شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان