fa توسعه و کاربرد مدل PMF56-Hybrid برای تخمین تبخیر و تعرق مرجع در حوزه آبریز دریاچه ارومیه عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p>با وجود اهمیت مسئله خشک شدن دریاچه ارومیه، انجام تحقیقات علمی و مبتنی بر اصول آبخیزداری در رابطه با آن کمتر به‌چشم می‌خورد. تابش خورشیدی از پارامترهای کلیدی ورودی مدل‌های تخمین نرخ تبخیر و تعرق مرجع می‌باشد، در این تحقیق، پس از ارزیابی و انتخاب بهترین مدل تخمین تابش، متوسط ماهانه نرخ تبخیر و تعرق مرجع روزانه در 7 ایستگاه هواشناسی واقع در حوزه آبریز دریاچه ارومیه در دوره آماری 2005-1986 برآورد شد. مدل‌هایی که برای برآورد تابش خورشیدی مورد ارزیابی قرار گرفتند شامل مدل فیزیکی هیبرید (Hybrid)، مدل تجربی آنگسترم-پرسکات و مدل‌های اصلاح شده دانشیار و صباغ می‌باشند. برای ارزیابی مدل‌های تابش از معیارهای آماری خطا شامل ME، MAE، RMSE و MPE استفاده شد. مقدار آماره RMSE در مدل هیبرید برابر 7/1 مگاژول بر مترمربع در روز و در مدل‌های آنگسترم-پرسکات، اصلاح شده دانشیار و صباغ به‌ترتیب برابر 9/2، 3/2 و 9/2 مگاژول بر مترمربع در روز به‌دست آمد. نتایج نشان‌دهنده کارایی بالاتر مدل هیبرید نسبت به سه مدل دیگر در مقیاس ماهانه می‌باشد. در مرحله بعد، تأثیر انتخاب مدل تابش در برآورد نرخ تبخیر و تعرق مرجع توسط مدل استاندارد پنمن- مونتیث- فائو(PMF56) مورد ارزیابی قرار گرفت. مدل PMF56 با مدل هیبرید تلفیق شده و مدل جدیدی به‌نامPMF56-Hybrid توسعه یافت. این مدل در تخمین نرخ تبخیر و تعرق مرجع ایستگاه‌های انتخابی از کارایی بالاتری برخوردار است. نتایج نشان داد که استفاده از مدل‌های هیبرید و اصلاح شده دانشیار منجر به بهبود تخمین ET0 شده و دارای خطای کمتری نسبت به دو مدل دیگر می‌باشند. مدل واسنجی شده آنگستروم-پرسکات، نرخ تبخیر و تعرق مرجع را 19 درصد بیشتر برآورد می‌کند.</p> <p>Concerning the drying problem of the Lake Urmia in Iran, so far the relevant scientific research has not been conducted based on watershed management principles. The surface solar radiation (Rs) is one of the key input parameters in most of reference evapotranspiration (ET0) prediction models. In the present research, four solar radiation models were evaluated to predict the monthly-mean values of daily ET0 at seven synoptic stations located in the Lake Urmia basin during the 1985-2005 period. For the ET0 prediction, we applied the Penman-Monteith-FAO 56 model (PMF56). At first, we evaluated four radiation models consisting of Hybrid: H, &Aring;ngstr&ouml;m-Prescott: AP, Modified Daneshyar: MD, and Modified Sabbagh: MS. Four statistical criteria used included the mean error (ME), the mean absolute error (MAE), the root mean square error (RMSE), and the mean percentage error (MPE). The mean RMSE value of hybrid model was 1.7 MJ/m2/day while the RMSEs for the AP, the MD and the MS models were 2.9, 2.3, and 2.9 MJ /m2/day, respectively. The results revealed a higher performance of hybrid model to predict the monthly radiation. In addition, the Rs models used in the original PMF56 model were compared with a case in which the measured daily Rs data was used. Finally, by integrating the hybrid model and the PMF56, we developed a coupled model as PMF56-Hybrid. The application of the Hybrid and the MD models resulted in a decrease in the RMSEs. The AP model used in the PMF56 showed about 19% overestimation.</p> مدل هیبرید, PMF56 , تابش, تبخیر و تعرق مرجع, دریاچه ارومیه Hybrid model, PMF56, Solar radiation, ET0, Lake Urmia. 193 205 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-68&slc_lang=fa&sid=1 M. Erfanian مهدی عرفانیان : Erfanian.ma@gmail.com Yes Dept. of Range and Watershed Manage., Urmia Univ., Urmia, Iran. گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه S. Babaei Hessar سحر بابایی حصار No Dept. of Range and Watershed Manage., Urmia Univ., Urmia, Iran. گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه