fa مطالعه‌ی اثر پستی و بلندی و کاربری اراضی بر پذیرفتاری مغناطیسی خاک (مطالعه موردی: دشت مادوان، استان کهگیلویه و بویراحمد) عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p>پستی و بلندی و کاربری اراضی از عوامل مهم تأثیرگذار بر تشکیل خاک می‌باشند. اشکال شیمیایی اکسید آهن و پذیرفتاری مغناطیسی (&chi;) به‌طور گسترده‌ای جهت ارزیابی تکامل خاک به کار رفته‌اند. این مطالعه به‌منظور بررسی عوامل ذکر‌شده بر تغییرات &chi; صورت گرفت. یک ردیف پستی و بلندی در دشت مادوان در شمال شهر یاسوج انتخاب و 9 خاکرخ (با کاربری شالیزار و غیر‌شالیزار) در آن حفر و از افق‌های مشخصه نمونه خاک برداشته شد. پذیرفتاری مغناطیسی نمونه‌های خاک به‌وسیله دستگاه Bartington Dual Frequency، MS2 Meter در فرکانس&rlm;های 46/0و 6/4 کیلوهرتز اندازه‌گیری شد. نتایج نشان دادند که به‌طور‌کلی خاک‌های شالیزاری دارای &chi;، پذیرفتاری مغناطیسی وابسته به فرکانس (&chi;fd%) و آهن عصاری‌گیری شده با دی‌تیونات (Fed) کمتر (به‌ترتیب 1/3 ، 6/2 و 7/1 برابر) و آهن عصاره‌گیری شده با اگزالات (Feo) و نسبت اکسید آهن فعال (Feo/Fed) بیشتر (به‌ترتیب 5 و 2/7 برابر) نسبت به خاک‌های غیر‌شالیزاری بود. بیشترین میزان &chi; به‌طور‌عمده در فیزیوگرافی‌های پایدارتر (پلاتو و دشت دامنه‌ای) با کاربری غیرشالیزار و کمترین مقدار مربوط به خاک موقعیت تراس رودخانه‌ای با کاربری شالیزاری مشاهده شد. هم‌چنین افزایش &chi; در سطح خاک‌های غیرشالیزاری 17 درصد بیشتر از خاک‌های شالیزاری بوده‌است. ارتباط مثبت و معنی‌داری میان &chi; و برخی خصوصیات خاک از جمله Fed، میزان رس و &chi;fd% به‌دست آمد.</p> <p>Topography and land use are among the most important factors affecting the soil formation. Chemical forms of Fe and magnetic susceptibility (&chi;) are widely used for the evaluation of soil development. This study was conducted in order to determine the effect of these factors on &chi;. A toposequence was selected in Madvan Plain, Northern Yasouj. Nine soil profiles (paddy and dryland soils) were dug and sampled from diagnostic horizons. Magnetic susceptibility was measured by Bartington Dual Frequency, MS2 Meter at frequencies of 0.46 and 4.6 KHz. Results indicated that less amounts of &chi;, frequency dependence of &chi; (&chi;fd%) and CBD extractable Fe (Fed) (3.1, 2.6 and 2.7 times, respectively), and more quantities of oxalate extractable Fe (Feo) and Feo/Fed ratio (5 and 7.2 times, respectively) were measured in paddy soils. The highest value of &chi; was observed in pedons located on plateau and piedmont plains, and the lowest belonged to those located on river terraces with aquic conditions. Compared to paddy soils, &chi; enhancement at soil surface was greater (17%) in dryland soils. A positive correlation existed between &chi; and some soil characteristics such as Fed, clay content and &chi;fd%.</p> اکسید آهن, پستی و بلندی, پذیرفتاری مغناطیسی, خاک شالیزار Fe oxide, Topography, Magnetic susceptibility, Paddy soil. 159 170 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-65&slc_lang=fa&sid=1 H. R. Owliaie حمیدرضا اولیایی h_owliaie@yahoo.com Yes Dept. of Soil Sci., College of Agric., Yasouj Univ. Yasouj, Iran. گروه علوم خاک، دانشکده‌ کشاورزی دانشگاه یاسوج M. Najafi Ghiri مهدی نجفی قیری No Dept. of Soil Sci., College of Agric. and Natur. Res., Shiraz Univ. Darab, Iran. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی داراب، دانشگاه شیراز