fa تأثیر برخی کودهای آلی بر شکل‌های شیمیایی روی در فاز جامد خاک و ارتباط آن با جذب روی در گندم عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p>کودهای آلی می‌توانند با تأثیر بر ویژگی‌های شیمیایی و فیزیکی خاک و به‌ویژه شکل‌های شیمیایی روی در فاز جامد خاک باعث بهبود قابلیت استفاده روی در خاک شوند. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر کودهای آلی و کود شیمیایی سولفات روی بر شکل‌های شیمیایی روی در فاز جامد خاک ریزوسفر در دو سال پی‌در‌پی در مزرعه تحقیقاتی رودشت اصفهان انجام شد. تیمارهای مورد مطالعه عبارت بودند از: لجن فاضلاب و کود گاوی هرکدام در دو سطح 5 و 10 تن در هکتار و کود شیمیایی سولفات روی (40 کیلوگرم در هکتار) و هم‌چنین یک تیمار بدون مصرف کود روی به‌عنوان شاهد در نظر گرفته شد. پس از سه هفته از اعمال تیمارها، رقم بک کراس گندم (Triticum aestivum) کشت گردید. نتایج نشان داد که کودهای آلی سبب افزایش غلظت روی در اجزاء تبادلی، آلی و اکسیدی شد. با این وجود تغییرات در شکل‌های شیمیایی روی به نوع تیمار کودی وابسته است. مخازن تبادلی، آلی و اکسیدی روی در خاک همبستگی مثبت و معنی‌داری با جذب روی در گندم نشان دادند. بنابراین، این اجزاء به‌عنوان مخازن قابل دسترس روی که نقش معنی‌داری در فراهم نمودن روی برای گیاه دارند، در نظر گرفته می‌شوند.</p> <p>Organic fertilizers affect soil chemical and physical properties, particularly chemical forms of zinc in soil solid phase and thereby improve soil Zn availability. The present field study was aimed to evaluate the effects of organic and chemical fertilizer (zinc sulfate) on different zinc fractions in soil solid phase of rhizosphere in two successive years in Rudasht Research Field, Isfahan. Treatments consisted of sewage sludge (5 and 10 t ha-1), cow manure (5 and 10 t ha-1), and ZnSO4 (40 Kg ha-1). The control had no added Zn. Three weeks after applying fertilizer treatments, Back Cross genotype of wheat was cultivated in each plot. Our results showed that the organic fertilizers increased Zn concentration in exchangeable fraction (EXCH-Zn), the organically bound Zn form (ORG-Zn), and Zn bound to iron and manganese oxides (FeMnOX-Zn). However, the changes in Zn fractions were dependent on the fertilizer type. Positive and significant correlation between EXCH-Zn, ORG-Zn, and FeMnOX-Zn, and the total Zn uptake by wheat indicated that these pools of Zn in solid phase are labile pools with a significant role in supplying Zn for plants.</p> جزءبندی, روی, قابلیت دسترسی, کودهای آلی, گندم Fractionation, Zinc, Availability, Organic fertilizer, Wheat. 81 90 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-58&slc_lang=fa&sid=1 M. Norouzi مجتبی نوروزی : m_norouzi@ag.iut.ac.ir Yes Dept. of Soil Sci., College of Agric., Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان A. H. Khoshgoftarmanesh امیرحسین خوش‌گفتارمنش No Dept. of Soil Sci., College of Agric., Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان M. Afyuni مجید افیونی No Dept. of Soil Sci., College of Agric., Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان