fa نقش تغییر کاربری مراتع تخریب شده بر برخی از ویژگی‌های کیفیت خاک در منطقه صفاشهر استان فارس عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p>استفاده ناآگاهانه و غیرعلمی از اراضی مرتعی باعث تخریب آنها می‌گردد. بنابراین، تبدیل این مراتع تخریب‌شده به زمین‌های کشاورزی و سایر کاربری‌ها ممکن است کیفیت خاک را بهبود بخشد. هدف این مطالعه، ارزیابی تأثیر کشت و کار در مراتع تخریب ‌شده بر برخی از ویژگی‌های خاک در منطقه صفاشهر استان فارس بود. بدین منظور، چهار کاربری شامل مرتع تخریب&lrm;شده، مرتعی که به&lrm;مدت 17 سال به زمین کشاورزی تبدیل شده بود، زمین کشاورزی که به&lrm;مدت چهار سال به باغ سیب تبدیل شده بود و نیز باغ سیب قدیمی با قدمت 40 سال انتخاب شد. نمونه‌برداری به&lrm;صورت کاملاً تصادفی، از هر کاربری و از دو عمق (20-0 و 50-20 سانتی‌متر) و در پنج تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که تغییر کاربری اراضی مرتعی به سایر کاربری‌ها باعث افزایش ماده آلی و میانگین وزنی قطر خاکدانه‌ها (MWD) در هر دو عمق خاک شده بود. جرم مخصوص ظاهری و رس قابل پراکنش در آب در کاربری‌های کشاورزی و باغ جدید نسبت به مرتع، افزایش و در باغ قدیمی، کاهش یافته بود. بنابراین، توصیه می‌گردد که از روش‌های نوین کشاورزی مانند کشت بدون شخم یا شخم حداقل به‌جای روش‌های سنتی کشاورزی استفاده شود و نیز از چرای بیش از حد دام در مراتع جلوگیری به‌عمل آید.</p> <p>Improper use of rangelands may lead to their destruction. Therefore, the conversion of these degraded rangelands to agricultural lands and other land uses may improve their soil quality. The purpose of the present study was to evaluate the impact of cultivation in the degraded rangelands on some soil characteristics in Safashahr region of Fars province. Four land uses including the rangeland with sparse vegetation (degraded rangeland), the rangeland converted to agricultural land over 17 years, the agricultural land converted to apple orchard for 4 years and also to an apple orchard for 40 years were selected. Samples were randomly taken from each land use at two depths (0-20 and 20-50 cm) with five replications. The results revealed that land use change significantly increased organic matter and MWD in both soil depths. Bulk density and water dispersible clay increased in agricultural land and new orchard while a decrease was observed for old apple orchard. It is suggested the traditional farming to be replaced with new cultivation methods like minimum tillage and no tillage. Overgrazing of the rangelands must also be avoided.</p> مراتع تخریب‎شده, تغییر کاربری اراضی, جرم مخصوص ظاهری, رس قابل پراکنش در آب, پایداری خاکدانه‌ها, ماده آلی Degradaded rangelands, Land use change, Bulk density, Water dispersible clay, Aggregates stability, Organic matter. 131 140 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-39&slc_lang=fa&sid=1 R. Karimi رضا کریمی R.karimi908@yahoo.com Yes Dept. of Soil Sci., Univ. of Shahrekord, Iran گروه خاک‌شناسی دانشگاه شهرکرد M. Hassan Salehi محمدحسن صالحی No Dept. of Soil Sci., Univ. of Shahrekord, Iran گروه خاک‌شناسی دانشگاه شهرکرد F. Raiesi فایز رئیسی No Dept. of Soil Sci., Univ. of Shahrekord, Iran گروه خاک‌شناسی دانشگاه شهرکرد