fa تأثیر افزودن ورمی کمپوست و زئولیت بر تغییرشکل‌های مختلف پتاسیم در خاک‌های آهکی استان فارس عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p>اگر چه افزودن مواد بهساز به خاک جهت تغییر وضعیت پتاسیم خاک نیست، اما تأثیرات جانبی این مواد می‌تواند در توزیع پتاسیم بین شکل‌های محلول، تبادلی و غیرتبادلی خاک مهم باشد. در پژوهش حاضر تأثیر افزودن مقدار 2 درصد زئولیت، 2 درصد ورمی‌کمپوست و 1 درصد زئولیت+ 1 درصد ورمی‌کمپوست روی10 خاک آهکی استان فارس در 5 راسته ، مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش‌ها به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. نمونه‌ها به مدت 90 روز در دمای 2&plusmn;22 درجه سلسیوس و 50 درصد رطوبت اشباع نگهداری شده و سپس شکل‌های مختلف پتاسیم در آنها اندازه‌گیری گردید. افزودن زئولیت سبب افزایش 279 میلی‌گرم بر کیلوگرم در پتاسیم تبادلی، کاهش 24 میلی‌گرم بر کیلوگرم در پتاسیم غیرتبادلی و عدم تغییر معنی‌دار پتاسیم محلول شد. کاربرد ورمی‌کمپوست اگر چه شکل محلول و تبادلی پتاسیم را افزایش داد اما این تأثیر بیشتر در جهت افزایش پتاسیم محلول بود (افزایش 139 میلی‌گرم بر کیلوگرم). ترکیب زئولیت+ورمی‌کمپوست سبب افزایش هر سه شکل پتاسیم گردید. افزایش پتاسیم محلول در‌نتیجه کاربرد ورمی‌کمپوست می‌تواند احتمال آبشویی پتاسیم را افزایش دهد؛ اما کاربرد زئولیت می‌تواند با نگهداشتن پتاسیم در فاز تبادلی از آبشویی و تثبیت پتاسیم جلوگیری کند.</p> <p>Although addition of amendment materials to soil is not for changing of soil K status, secondary effects of these materials can be important in K distribution among soluble, exchangeable and non-exchangeable forms. In this research, effect of addition of 2% zeolite, 2% vermicompost and 1% zeolite+ 1% vermicompost on 10 calcareous soils of Fars province belonging to five orders was investigated. The experiments were done as a randomized complete block with three replicates. Samples were incubated at 22&plusmn;2 &deg;C and 50% of saturated moisture content for 90 days. Then different forms of K were determined in the samples. Zeolite application induced 279 mg kg-1 increase in exchangeable K and 24 mg kg-1 decrease in non-exchangeable K, but it had not a significant effect on soluble K. Although vermicompost application increased soluble and exchangeable K, its effect was more sensible for soluble K (139 mg kg-1). Zeolite+vermicompost application increased all forms of K. Increase in soluble K with vermicompost application may increase risk of K leaching but zeolite application can preserve K in exchangeable phase and inhibit K leaching and fixation.</p> اسمکتیت, تثبیت پتاسیم, توزیع شکل‌های پتاسیم, زئولیت, ورمی‌کمپوست Smectite, K fixation, K forms distribution, Zeolite, Vermicompost 61 73 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-34&slc_lang=fa&sid=1 M. Najafi-Ghiri مهدی نجفی قیری mnajafighiri@yahoo.com Yes Soil Sci., College of Agric. and Natural Res., Shiraz Univ. Darab, Iran دانشکده‌ کشاورزی و منابع طبیعی داراب دانشگاه شیراز H. R. Owliaie حمیدرضا اولیایی No Soil Sci., College of Agric., Yasouj Univ. Yasuj, Iran. گروه علوم خاک دانشکده‌ کشاورزی دانشگاه یاسوج