fa تغییرات کادمیم قابل دسترس در طی زمان و ارتباط آن با برخی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک‌های شدیداً آهکی عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">در میان فلزات سنگین کادمیم دارای اهمیت ویژه‌ای است، زیرا سمیت آن برای گیاه تا 20 برابر سایر فلزات سنگین است. پژوهش حاضر به‌منظور بررسی روند تغییرات کادمیم قابل جذب خاک در طول زمان و ارتباط آن با خصوصیات خاک انجام شد. تیمارها شامل 13 نمونه خاک و دو سطح کادمیم (5/12 و 25 میلی‌گرم در کیلوگرم خاک) به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با دو تکرار بود. در زمان‌های 5، 10، 20، 30، 60 و 90 روز پس از خوابانیدن، کادمیم قابل عصاره‌گیری با </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">DTPA</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> اندازه‌گیری شد. نتایج این پژوهش نشان داد که با افزایش سطح کادمیم مصرفی کادمیم قابل عصاره‌گیری با </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">DTPA</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در تمامی خاک‌ها </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">افزا</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">یش یافت. کادمیم قابل قابل عصاره‌گیری با </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">DTPA</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در طی زمان کاهش یافت، با این وجود باز هم در پایان آزمایش بخش زیادی از کادمیم اضافه شده به خاک به شکل قابل استفاده باقی ماند. در بین خصوصیات خاک کربنات کلسیم معادل همبستگی منفی معنی‌داری با کادمیوم قابل عصاره‌گیری با </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">DTPA</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در بیشتر زمان‌ها و هر دو سطح کادمیم مصرفی نشان داد. میان کادمیم قابل عصاره‌گیری با </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">DTPA</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> با </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">pH</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و میزان شن خاک ارتباط منفی معنی‌دار و با کربن آلی خاک ارتباط مثبت و معنی‌داری وجود داشت. همچنین نتایج حاصل از برازش داده</span></span></strong><strong><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ها</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی قابلیت جذب کادمیم با معادلات سینتیکی نشان داد که معادله تابع نمایی مناسب</span></span></strong><strong><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تر</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ین معادله توصیف کننده سینتیک تغییرات قابلیت جذب کادمیم در خاک‌های مورد مطالعه بود.</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></div> <div style="text-align: justify;">Cadmium (Cd) is of special importance among heavy metals because its toxicity to the plant is 20 times higher than other heavy metals. The present study was conducted to evaluate the trend of available soil Cd changes over time and its relationship with soil properties. Treatments consisted of 13 soil samples and two Cd rates (12.5 and 25 mg kg-1) as a factorial in a complete randomized design with two replications. DTPA extractable Cd was measured upon 5, 10, 20, 30, 60 and 90 days after adding Cd rates to the soils. The results showed that DTPA extractable Cd was increased as Cd application rates was raised in all soils. DTPA extractable Cd was decreased over time; however, at the end of the experiment, much of the added cadmium to the soil remained in use. Among the soil properties, calcium carbonate showed a significant negative correlation with DTPA extractable Cd in most of the incubation times in both Cd rates. DTPA extractable Cd also showed a significant negative correlation with pH and soil sand and a significant positive correlation with OC. Also, the results of the fitting of cadmium adsorption data with the kinetic equations showed that the exponential function equation was the most suitable kinetics descriptive equation for variations in cadmium adsorption in the studied soils.</div> کادمیم, DTPA, قابلیت دسترسی, خاک Cadmium, DTPA, Avaiability, Calcareous soil. 127 142 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-312-7&slc_lang=fa&sid=1 M. Hosseini مرضیه حسینی No 1. Dept. of Soil Sci., College of Agric., Yasouj Univ., Yasouj. Iran. 1. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج E. Adhami ابراهیم ادهمی eadhami@gmail.com Yes 1. Dept. of Soil Sci., College of Agric., Yasouj Univ., Yasouj. Iran. 1. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج H. R Owliaie حمیدرضا اولیایی owliaie@gmail.com No 1. Dept. of Soil Sci., College of Agric., Yasouj Univ., Yasouj. Iran. 1. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج