fa بررسی تغییرات مکانی فلورید محلول خاک در مناطق کشاورزی، غیر کشاورزی، شهری و صنعتی استان اصفهان عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">در این مطالعه که قسمت وسیعی از زمین‌های کشاورزی و مراکز بزرگ صنعتی استان اصفهان را در برمی‌گیرد، کاربری‌ها به سه دسته کشاورزی، بایر و غیر کشاورزی، شهری و صنعتی تقسیم‌بندی شد و در کل 257 نمونه از خاک سطحی (عمق20-0 سانتی‌متر) منطقه برداشت شده و غلظت فلورید محلول خاک اندازه‌گیری شد. برای تعیین ساختار مکانی توزیع فلورید در خاک‌ها از نرم‌افزار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">GS</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">+ و برای تهیه نقشه توزیع مکانی آن از روش کریجینگ نقطه‌ای و نرم‌افزار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Surfer</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> استفاده شد. نتایج نشان داد که میانگین غلظت فلورید محلول در خاک‌های اصفهان ( </span></span></strong>&nbsp;<strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">mg L</span></span></strong><strong>^{<span dir="LTR"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">-1</span></span></span>}</strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">85/0) بیشتر از میانگین خاک‌های دنیا (</span></span></strong> <strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">mg L</span></span></strong><strong>^{<span dir="LTR"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">-1</span></span></span>}</strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">53/0) است، همچنین فلورید محلول خاک، دارای کلاس وابستگی مکانی متوسط بود که نشان‌دهنده کنترل تغییرات مکانی آن به‌وسیله ویژگی‌های ذاتی و مدیریتی است. میانگین غلظت فلورید محلول خاک در زمین‌های کشاورزی و شهری به‌طور معنی‌داری بیشتر از زمین‌های بایر و غیر کشاورزی بود که علت این افزایش در زمین‌های کشاورزی، احتمالاً مصرف کودهای فسفره و در مناطق شهری، فرونشست اتمسفری فلورید در اثر فعالیت برخی از صنایع نظیر تولید فولاد است. بیشترین غلظت فلورید محلول با توجه به نقشه کریجینگ در اطراف رودخانه زاینده‌رود و در قسمت‌های مرکز و غرب منطقه مطالعاتی مشاهده شد.</span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;">This study covers a large agricultural and industrial area of Isfahan province, including three types of land use, i.e., agricultural, uncultivated, industrial and urban types. A total of 275 samples from surface soil (0-20 cm) were collected and water soluble fluoride concentrations of them were measured. The spatial structure of water soluble fluoride in the soils was determined by omnidirectional variogram in the GS⁺ software. The spatial distribution of water soluble fluoride in the soil was mapped by employing the point kriging method in the <span dir="RTL">S</span>URFER software. The results showed that the mean of the water soluble fluoride concentration in Isfahan soils (0.85 mg L^-1) was higher than the mean world soils (0.53 mg L^-1). The water soluble fluoride showed moderate spatial dependence, indicating that the spatial variability of water soluble fluoride was mainly controlled by intrinsic and extrinsic factors. The mean water soluble fluoride concentration was significantly higher in agricultural and urban areas, as compared with the uncultivated land. This could be due to application of phosphate fertilizer in agricultural areas and the atmospheric fallout of fluoride from the industrial sources such as steel factories. According to the generated kriging map, the higher concentration of fluoride was mainly recorded around the Zayande Rood River and in the central and western parts of the study area.</div> فلورید محلول, کریجینگ, کاربری, کشاورزی, صنعتی Water soluble fluoride, Kriging, Land use, Agricultural, Industrial 361 371 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3122-4&slc_lang=fa&sid=1 E. chavoshi الهام چاوشی chavoshie@yahoo.com Yes 1. Department of Soil Science, Collage of Agriculture, Isfahan Branch (Khorasgan), Islamic Azad University, Isfahan, Iran. 1. گروه خاک‌شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان) M. Afyuni مجید افیونی afyuni@cc.iut.ac.ir No 2. Department of Soil Science, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. 2. گروه علوم خاک‌، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان M. A. Hajabbasi محمد علی حاج عباسی hajabbas@cc.iut.ac.ir No 2. Department of Soil Science, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. 2. گروه علوم خاک‌، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان