fa کاربرد شبکه‌های باور بیزین در تعیین پتانسیل مناطق و عوامل مؤثر بر بیابانزایی براساس برخی شاخص‌های کیفیت خاک (مطالعه موردی: دشت سگزی اصفهان) عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p style="text-align: justify;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span style="font-size:11.0pt;">برای ارزیابی صحیح پتانسیل بیابانزایی در اکوسیستم‌های مختلف باید از شاخص‌ها و روش‌های مناسب استفاده نمود. در این تحقیق بیابانزایی منطقه سگزی واقع در شرق اصفهان با استفاده از فاکتورهای مؤثر در معیار خاک مدل مدالوس ارزیابی و با استفاده از شبکه‌های باور بیزین (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">BBN</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">) یک مدل علت و معلولی برای بررسی بیابانزایی این منطقه استفاده شد. برخی ویژگی‌های خاک از جمله بافت، میزان سدیم و کلر محلول در خاک، مواد آلی، نسبت جذبی سدیم (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SAR</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">)، هدایت الکتریکی (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">EC</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">) و میزان گچ&rlm; مربوط به 17 پروفیل خاک در منطقه استفاده شد. با انجام تجزیه و تحلیل‌های سناریوهای مختلف و حساسیت سنجی در مدل شبکه باور بیزین، تأثیر عوامل مؤثر بر کیفیت خاک منطقه بر روند بیابانی شدن منطقه بررسی شد</span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">.</span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> نتایج نشان داد که روش تلفیقی حاضر می‌تواند عدم اطمینان ناشی از تأثیر ویژگی‌های مختلف خاک بر روند بیابانی شدن را نشان دهد. براساس نتایج مدل مدالوس&rlm;&rlm; 28/28 درصد از منطقه دارای کیفیت نامناسب و 72/71 درصد از منطقه دارای وضعیت متوسط از لحاظ کیفیت خاک بودند. آنالیز حساسیت در هر دو مدل نشان داد که مواد آلی، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SAR</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">EC</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> مؤثرترین عوامل ادافیکی مؤثر در بیابانی شدن منطقه می‌باشند. ارزیابی اثرات روش‌های مختلف مدیریتی بر این متغیرها می‌تواند مدیران را کمک کند که استراتژی‌های مناسب مدیریتی برای کنترل فرآیند بیابانی شدن اتخاذ نمایند.</span></strong></span><br> &nbsp;</p> <p style="text-align: justify;">Appropriate criteria and methods are required to assess desertification potential in various ecosystems. This paper aimed to assess desertification levels in Segzi plain located in east part of Isfahan, with a focus on soil quality criteria used in MEDALUS model. Bayesian Belief Networks (BBNs) were also used to convert MEDALUS model into a predictive, cause and effects model. Soil samples were collected from 17 soil profiles in all land units and some of their characteristics such as texture, soluble sodium and chlorine, organic material, Sodium Absorption Ratio (SAR), Electrical Conductivity (EC) and CaSo4 of all soil samples were determined in soil laboratory. The effects of measured soil quality indicators on desertification intensity levels were assessed using sensitivity and scenario analysis in BBNs. Results showed that the used integrated method can appropriately accommodate uncertainty in the desertification assessments approaches created as a result of the influence of different soil characteristics on desertification. According to the results of MEDALUS model, 28.28 % and 71.72 % of the study area were classified as poor and moderate areas in terms of soil quality respectively. Sensitivity analysis by both models showed that soil organic matter, SAR and EC were identified as the most important edaphic variables responsible for desertification in the study area. Evaluating the effects of various management practices on these variables can assist managers to achieve sound management strategies for controlling desertification.<br> &nbsp;</p> مدل سازی بیزین, مدالوس, تحلیل حساسیت سنجی, سلامت خاک, تحلیل سناریو Bayesian modeling, Medalus, Sensitivity analysis, Soil quality, Scenario analysis. 15 28 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3184-1&slc_lang=fa&sid=1 A. H. Boali عبدالحسین بوعلی Hossien.boali@yahoo.com Yes 1. گروه بیابان‌زدایی، دانشکده منابع‌طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان H. bashari حسین بشری hbashari@cc.iut.ac.ir No 2. گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع‌طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان R. jafari رضا جعفری reza.jafari@cc.iut.ac.ir No 2. گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع‌طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان M. Soleimani محسن سلیمانی m.soleimani@cc.iut.ac.ir No 3. گروه محیط زیست، دانشکده منابع‌طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان