fa تعیین نقاط حساس(Hotspots) عنصر سرب در خاک‌های حومه و شهر مشهد با استفاده از شاخص‌های جامع و منطقه‌ای مورن عمومی Ggeneral پژوهشي Research در سال‌های اخیر به‌دلیل افزایش جمعیت شهرنشینی و تغییر در الگوی مصرفی انسان‌ها، خاک‌های با کاربری شهری، صنعتی و کشاورزی در معرض آلاینده‌های مختلفی مانند عناصر سنگین قرار گرفته‌اند. عنصر سرب به‌عنوان یکی از این عناصر شناخته شده و سمیت آن باعث مشکلاتی در سلامتی انسان می‌گردد. این پژوهش با هدف تعیین نقاط حساس سرب با استفاده از شاخص‌های جامع و منطقه‌ای مورن در زیرحوضه کشف‌رود صورت پذیرفته است. تعداد 261 نمونه خاک سطحی به‌روش شبکه‌بندی نامنظم نمونه‌برداری و مقدار کل سرب آنها اندازه‌گیری شده است. نتایج نشان می‌دهد با توجه به مثبت بودن شاخص جامع مورن مشاهدات سرب در سطح اطمینان بیش از 99 درصد دارای همبستگی مکانی از نوع خوشه‌ای می‌باشند. بر‌اساس شاخص منطقه‌ای مورن نیز تعداد 15 نمونه در سطح اطمینان بیش از 99 درصد به‌عنوان نقاط حساس معرفی که این نقاط در ناحیه جنوب شرقی حوضه مطالعاتی واقع شده‌اند. علاوه بر این نتایج ناشی از حذف نمونه‌های پرت نیز نشان‌دهنده امتداد موقعیت نقاط حساس به‌سمت غرب شهر مشهد می‌باشد. از علل قرار گرفتن این نواحی به‌عنوان نقاط حساس می‌توان مواردی مانند وجود کاربری شهری، جهت وزش باد غالب منطقه و نزدیکی این ناحیه به فرودگاه مشهد را معرفی نمود. In recent years, due to the increased population, urbanization and changes in human consumption patterns, urban, industrial and agricultural soils have been exposed to various pollutants such as heavy metals. The objective of this research was to identify hotspots of Pb by using global and local Moran Indices in urban and suburban soils of Kashafrood catchment. A total of 261 surface soil samples (0-15 cm deep) were taken using irregular girding network method and their total Pb concentrations were measured. The positive Moran index at confidence level of more than 99 percent showed the spatial clusters between observations. On the basis of local Moran index results, 15 samples were introduced as hotspots (high-high value) located southeast of Mashhad plain. Exclusion of extreme values resulted in the addition of high-high cluster (hotspots) leading to the extension of these areas to the West of the Mashhad city. These areas are introduced as hotspots due to the urban land use, the direction of prevailing wind, and the area being close to Mashhad airport. پهنه‌بندی, همبستگی مکانی, آلودگی سرب Spatial pattern, Spatial autocorrelation, Pb pollution. 243 254 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-28&slc_lang=fa&sid=1 H. Karimi حسین کریمی skarimi343@yahoo.com Yes گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد A. Fotovat امیر فتوت No گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد A. Lakzian امیر لکزیان No گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد GH. H. Haghnia غلامحسین حق‌نیا No گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد M. Shirani مائده شیرانی No گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد