fa اثر تجمعی کاربرد سه ساله کمپوست زباله شهری و کمپوست همراه با کود شیمیایی بر میزان غلظت برخی عناصر سنگین در اندام‌های مختلف گیاه تحت کشت برنج عمومی Ggeneral پژوهشي Research به‌منظور بررسی اثر تجمعی کاربرد سه‌ ساله کمپوست زباله شهری و کمپوست همراه با کود شیمیایی بر میزان غلظت برخی عناصر سنگین در اندام‌های مختلف گیاه برنج، آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار به‌صورت مزرعه‌ای در سال 1388 انجام شد. تیمارهای این آزمایش شامل: شاهد (بدون مصرف کود شیمیایی و کمپوست)، کود شیمیایی (100 کیلوگرم اوره، 100 کیلوگرم سوپرفسفات تریپل و 100 کیلوگرم سولفات پتاسیم در هکتار)، 15، 30 و 45 تن کمپوست بدون کود شیمیایی، 15، 30 و 45 تن کمپوست به‌همراه مقادیر 25، 50 و 75 درصد کود شیمیایی بودند. نتایج نشان داد که کاربرد سه ساله کمپوست سبب افزایش میزان عناصر نیکل، سرب، کادمیوم و کروم در اندام‌های مختلف برنج گردید. هم‌چنین کاربرد کودهای شیمیایی به‌همراه کمپوست در مقایسه با تیمارهای بدون کمپوست میزان عناصر نیکل، سرب، کادمیوم و کروم در اندام‌های مختلف برنج را افزایش داد. بیشترین میزان نیکل و سرب (1/9 و 8/7 میلی‌گرم بر کیلوگرم) در دانه در تیمار 45 تن کمپوست در هکتار همراه با 50 درصد کود شیمیایی به‌دست آمده است. ضمناً بیشترین میزان کادمیوم دانه (6/1 میلی‌گرم برکیلوگرم) در تیمار 30 تن کمپوست در هکتار همراه با 75 درصد کود شیمیایی و بیشترین میزان کروم دانه (8/1 میلی‌گرم بر کیلوگرم) در تیمار کمپوست 30 تن در هکتار همراه 25 درصد کود شیمیایی حاصل شد. In order to investigate the cumulative effect of three-year application of municipal solid waste compost (C) and the compost accompanied with chemical fertilizer (CF) on the concentrations of some heavy metals in various organs of rice plant, a field experiment with completely randomized design in three replications was performed in 2009. Treatments were as follows: Control (without C and CF), CF (100 kg urea, 100 kg super phosphate and 100 kg potassium sulphate per ha), 15, 30 and 45 tons of C without CF, 15, 30 and 45 tons of C with 25%, 50% and 75% CF. Results showed that application of compost in three years would increase the amounts of Ni, Pb, Cd and Cr in different organs of rice plant. Also, application of C accompanied with CF increased the amount of Ni, Pb, Cd and Cr in various organs of rice compared to C. The highest concentration of nickel and lead (9.1 and 7.8 mg.kg-1 respectively) were obtained in grains in 45 ton C + 50% CF per ha treatment. Meanwhile, the maximum content of cadmium in grain (1.6 mg.kg-1) in 30 ton C + 75% CF ha-1treatment, and the highest amount of chromium in grain (1.8 mg.kg-1 ) resulted from 30 ton + 25% CF ha-1treatment. کمپوست, کود شیمیایی, نیکل, سرب, کادمیوم, کروم, برنج Compost, Chemical fertilizer, Nickel, Lead, Cadmium, Chromium, Rice. 173 182 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-23&slc_lang=fa&sid=1 A. Mohammadi آرزو محمدی arezoo375@gmail.com Yes Sci. & Natur. Resour. Univ., Sari, Iran. ، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری M. A. Bahmanyar محمدعلی بهمنیار No Sci. & Natur. Resour. Univ., Sari, Iran. ، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری