fa اثر تخلخل، رطوبت حجمی و دمای خاک بر جذب رطوبت و عملکرد ماده خشک گیاه در روش‎های مختلف خاک‎ورزی عمومی Ggeneral پژوهشي Research به‌منظور بررسی اثر روش‎های مختلف خاک‎ورزی بر تخلخل، رطوبت خاک، دمای روزانه و شبانه خاک، جذب رطوبت توسط گیاه و عملکرد ماده خشک گیاه، پژوهشی در قالب طرح بلوک کاملاً تصادفی با 5 تیمار و 4 تکرار، طی سال زراعی 89- 88 در اراضی زراعی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان واقع در سید میران اجرا گردید. 5 روش مختلف خاک‎ورزی شامل شخم با گاو آهن بر گرداندار سوار به عمق (25-20 سانتی‌متر) به‌همراه یک شخم با دیسک، رویتواتور(17-12 سانتی‌متر)، دیسک (10-8 سانتی‌متر)، چیزل (30-25 سانتی‌متر) و نظام بدون خاک‎ورزی بودند. نتایج نشان داد که در تمام مراحل رشد گندم در عمق 8-0 سانتی‌متر بیشترین و کمترین تخلخل خاک مربوط به تیمارهای گاوآهن برگرداندار و نظام بدون خاک‎ورزی بود و در عمق 16-8 سانتی‌متر به‌جز مراحل قبل از پنجه‎زنی و برداشت، بیشترین مقدار تخلخل خاک مربوط به تیمار گاوآهن برگرداندار می‎باشد. افزایش شدت خاک‎ورزی منجر به افزایش خلل و فرجی شده که آب را در پتانسیل‎های بیش از 5- بار و کمتر از 15- بار نگهداری می‎کنند. در مرحله قبل از خوشه‎دهی، بیشترین و کمترین دما مربوط به نظام بدون خاک‎ورزی و گاوآهن برگرداندار بود. افزایش شدت خاک‎ورزی موجب افزایش مقدار تخلخل خاک و درنتیجه باعث رشد و توسعه بیشتر ریشه گندم شده و هم‌چنین مقدار رطوبت موجود در خاک کاهش یافت که موجب افزایش جذب آب توسط گیاه و عملکرد ماده خشک شد. Effects of five various tillage systems on soil porosity, volumetric water content, diurnal and nocturnal soil temperatures, plant water uptake and dry matter yield was investigated using a completely randomized design with five treatments and four replications in Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources research farm located in Seyed-Miran during 2009-2010 growing season. Tillage systems were: moldboard plough followed by one discing (20-25 cm) rototiller (12-17 cm) double disc (8-10 cm) Chisel plow (25-30 cm) No-tillage. Results show that during all stages of wheat growth, the highest and the lowest soil porosities at 0-8 cm depth were obtained by moldboard plough and No-tillage treatments respectively. For all stages except before tillering and harvest, the highest soil porosity obtained by moldboard treatment at 8-16 cm depth. Increasing tillage intensity increased those porosity that keep water in potentials greater than -5 and those in potentials less than -15 bar. No-tillage and moldboard induced the highest and the lowest soil temperatures respectively before earring stage. Tillage intensification, increased soil porosity and root density. More roots reduced soil water content in response to increased water uptake by wheat, resulting greater dry matter accumulation. تخلخل, رطوبت حجمی خاک, جذب رطوبت توسط گیاه, عملکرد ماده خشک گیاه, خاک‎ورزی Porosity, Volumetric water content, Water uptake by plant, Dry matter yield, Tillage. 133 146 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-20&slc_lang=fa&sid=1 M. Hosseini مهدی حسینی mehdi.h.2009@gmail.com Yes Resour. Univ., Grogan, Iran. دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان S. A. Movahedi-Neeni سید علیرضا موحدی نائینی No Resour. Univ., Grogan, Iran. دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان M. Zeraat Pishe مجتبی زراعت پیشه No Isf. Univ. Technol., Isfahan, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان