fa بررسی اثر ساختمان خاک بر منحنی رخنه بروماید در شرایط رطوبتی اشباع و غیراشباع عمومی Ggeneral پژوهشي Research در این پژوهش اثر ساختمان خاک در انتقال بروماید غیر‌فعال تحت شرایط جریان اشباع و غیراشباع بررسی گردید. تیمارهای ساختمان خاک شامل ستون‌های خاک دست‌نخورده (ساختمان منشوری و دانه‌ای) و خاک دست‌خورده (ساختمان تک‌دانه) بودند. غلظت ثابتی از برومید (M 005/0) بر سطح ستون‌ها تحت شرایط جریان ماندگار اعمال شد. برای شرایط اشباع، شدت جریانی برابر با بیشترین هدایت هیدرولیکی اشباع (Ks) خاک‌ها و برای ایجاد شرایط غیراشباع، شدت جریانی برابر نصف کمترین Ks روی ستون‌ها اعمال گردید. آبشویی ستون‌ها تا حجم آب خروجی 5 حجم آب منفذی ( PV) ادامه یافت. غلظت برومید خروجی با فواصل PV2/0 توسط الکترود انتخابگر برومید اندازه‌گیری شد. منحنی رخنه برومید برای ساختمان تک‌دانه S شکل و نزدیک به الگوی جریان‌های پیستونی و مویینه‌ای بود. در دو ساختمان منشوری و دانه‌ای، منحنی رخنه در ابتدا دارای شیب تند و سپس شیب ملایم‌تر و کشیده بود. مسیرهای ترجیحی موجب خروج زود هنگام برومید از ستون‌های خاک در این دو ساختمان شد. کشیدگی منحنی رخنه بیان‌گر نقش مهم پخشیدگی و پراکنش در انتقال برومید در این خاک‌ها می‌باشد. در شرایط اشباع، جبهه برومید نسبت به شرایط غیراشباع به علت غالبیت جریان توده‌ای و جریان سریع‌تر در منافذ درشت زودتر به انتهای ستون رسید. نتایج این پژوهش اهمیت ساختمان خاک، مسیرهای ترجیحی و شرایط جریان را در انتقال املاح نشان می‌دهد. In this study, the effect of soil structure under saturated and unsaturated flow conditions on nonreactive bromide (BR) transport was investigated. The soil structure treatments consisted of undisturbed columns (prismatic and granular structures), and disturbed columns (single- grain structure). A constant concentration (C0= 0.005 M) of bromide was supplied on the surface of the columns in a steady-state flow condition. For the saturated flow condition, a flux equal to the highest saturated hydraulic conductivity (Ks) of the columns was applied on all of the columns. To create the unsaturated flow condition, a flux equal to the half of the lowest Ks of the columns was imposed on all of the columns. The leaching of the columns was followed for five pore volumes (5PV) and the bromide concentration of the effluent was measured at 0.2PV intervals using bromide selective electrode. The breakthrough curve (BTC) of single- grain structure was sigmoidal (S-shaped) and similar to piston-capillry flow form. In contrast, BTCs of the granular and prismatic structures had a steep initial part and later gradual tailed part. The preferential pathways caused the early appearance of bromide in the leachate of columns of these two structures. Tailing of the BTCs might be due to dispersion and diffusion between mobile and immobile water fractions. In saturated condition, the bromide plume appeared earlier than that in the unsaturated condition because of domination of mass flow and rapid macroporous stream. The results demonstrated the importance of soil structure, preferential pathways, and flow conditions in solute and pollutant transport. ساختمان منشوری, ساختمان دانه‌ای, ساختمان تک دانه, حجم آب منفذی, جریان ترجیحی, کشیدگی Prismatic structure, Granular structure, Single- grain structure, Pore volume, Preferential flow, Tailing. 111 120 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-18&slc_lang=fa&sid=1 E. Amiri الهام امیری elham1575@gmail.com Yes Bu-Ali Sina Univ., Hamedan, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان A. A. Mahboubi علی اکبر محبوبی No Bu-Ali Sina Univ., Hamedan, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان M. R. Mosaddeghi محمد رضا مصدقی No Isf. Univ. Technol., Isfahan, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان H. Shirani حسین شیرانی No Vali-Asr Univ., Rafsanjan, Iran. دانشکده کشاورزی دانشگاه ولی‌عصر، رفسنجان