fa سینتیک آزادسازی پتاسیم غیرتبادلی در ارتباط با کانی‌شناسی رس برخی از خاک‌های آهکی استان کهگیلویه عمومی Ggeneral پژوهشي Research سرعت آزادسازی پتاسیم غیرتبادلی از خاک‌ها می‌تواند وضعیت حاصلخیزی پتاسیم را تحت تأثیر قرار دهد. در این مطالعه سینتیک آزادسازی پتاسیم توسط عصاره‌گیری متوالی با کلرید کلسیم 01/0 مولار در 12 نمونه خاک سطحی استان کهگیلویه بررسی گردید. نتایج نشان داد که مقدار پتاسیم غیرتبادلی آزاد شده در پایان آزمایش در دامنه‌ی 9/89 تا 9/460 میلی‌گرم بر کیلوگرم (میانگین 4/195) بوده است. مقادیر کربنات کلسیم، پتاسیم غیرتبادلی، ظرفیت تبادل کاتیونی و میزان کانی میکا از عوامل مؤثر بر آزادسازی پتاسیم در خاک‌های مورد مطالعه می‌باشند. بیشترین آزادسازی پتاسیم در خاک‌های آلفی‌سولز رخ داد که علت اصلی آن احتمالاً وجود مقادیر زیادتر رس و کانی میکا می‌باشد. به‌طور کلی آزادسازی پتاسیم از خاک‌ها بر‌اساس تکامل آنها روند آلفی‌سولز> اینسپتی‌سولز> انتی-سولز را نشان داد. داده‌های حاصل از مطالعات با مدل‌های مختلف سینتیکی برازش داده شد و براساس آن معادلات الوویچ، تابع توانی و پارابولیک آزاد شدن پتاسیم از خاک‌های منطقه را به‌نحو قابل قبولی توصیف نمودند. انطباق داده‌های سینتیکی با این معادلات نشان می‌دهد که آزادسازی پتاسیم غیرتبادلی از خاک‌های منطقه توسط فرآیند پخشیدگی کنترل می‌شود. Rate of nonexchangeable K release can significantly influence K availability. Kinetics of K+ release was studied by extraction using 0.01 M CaCl2 in 12 surface calcareous soils of Kohgilouye Province. Results showed that cumulative K release ranged from 89.9 to 460.9 mg kg-1(Average 195.4 mg kg-1). Calcium carbonate, nonexchangeable K, cation exchange capacity and mica showed a significant correlation with K release. Maximum of potassium release was observed in Alfisols, probably because of high amount of clay content and the clay mineral of mica. The amount of K release was in the following order: Alfisols> Entisols> Inceptisols. Elovich, parabulic diffusion and power function equations could reasonably describe the K release kinetics. Fitting the data to these equations indicated that release of K is controlled by diffusion process. آزادسازی پتاسیم, کانی رسی, کلرید کلسیم, معادلات سینتیکی Potassium release, Clay mineral, CaCl2, Kinetics equations. 99 110 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-17&slc_lang=fa&sid=1 H. R. Owliaie حمیدرضا اولیایی h_owliaie@yahoo.com Yes Yasouj Univ., Yasouj, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج S. Heydarmah صفورا حیدرماه No Yasouj Univ., Yasouj, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج E. Adhami ابراهیم ادهمی No Yasouj Univ., Yasouj, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج M. Najafi Ghiri مهدی نجفی قیری No Shiraz Univ., Darab, Iran. دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی داراب، دانشگاه شیراز