fa تعیین الگوی توزیع مکانی فلز روی در خاک سطحی استان همدان با استفاده از مدل طبقه‌بندی و رگرسیون درختی عمومی Ggeneral پژوهشي Research خصوصیات فیزیکی شیمیایی خاک، نوع کاربری و پوشش اراضی و فعالیت‌های انسانی بر توزیع مکانی فلزات سنگین تأثیرگذار می‌باشند. بدین منظور مدل طبقه‌بندی و رگرسیون درختی جهت تهیه نقشه توزیع مکانی فلز روی خاک سطحی استان همدان در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی به‌کار گرفته شد. برای ساخت مدل رگرسیون از دو رویکرد استفاده شد. در رویکرد اول 10% از داده‌ها جهت ارزیابی مدل به‌صورت تصادفی انتخاب شده و از داده‌های باقی‌مانده جهت ساخت مدل استفاده شد. در رویکرد دوم از کلیه داده‌ها برای ساخت و ارزیابی مدل استفاده شد. برای برآورد صحت مدل از ضریب تبیین و میانگین مربعات خطا استفاده شد. مدل نهایی شامل 51 گره کلی و 26 گره نهایی(برگ) است. مهم‌ترین پارامترهای مستقل در ساخت مدل CART برای پیش‌بینی توزیع مکانی روی به‌ترتیب اهمیت کربنات کلسیم، شیب، شن، سیلت، کاربری و پوشش اراضی مشخص شدند. مناطق غربی و شمالی استان همدان به‌ترتیب دارای بیشترین و کمترین غلظت عنصر روی بودند. نتایج حاکی از صحت خوب مدل CART به کمک شاخص‌های ضریب تبیین و میانگین مربعات خطا می‌باشد. Physicochemical characteristics of soil, land cover/use and human activities have effects on heavy metals distribution. In this study, we applied Classification and Regression Tree model (CART) to predict the spatial distribution of zinc in surface soil of Hamadan province under Geographic Information System environment. Two approaches were used to build the model. In the first approach, 10% of total data were randomly selected as test data and residual data were used for building model. In the second approach, all data were used to build and evaluate the CART model. Determination coefficient (R2) and Mean Square Error (MSE) were applied to estimate the accuracy of model. Final model included 51 nodes and 26 terminal nodes (leaf). Calcium carbonate, slope, sand, silt and land use/cover were determined by the CART model to predict spatial distribution of Zn as the most important independent variables. The regions of western Hamadan province had the highest concentration of Zn whereas the lowest concentration of Zn occurred in the regions of northern Hamadan province. The results indicate good accuracy of CART model using R2 and MSE indices. استان همدان، سامانه اطلاعات جغرافیایی، فاکتورهای زیست‌محیطی، فلز روی، مدل طبقه‌بندی، رگرسیون درختی Hamadan province, Geographic information systems, Environmental factors, Zinc, Classification, Regression Tree Model. 215 225 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1460-2&slc_lang=fa&sid=1 M. Arabi مهناز اعرابی m.arabi@in.iut.ac.ir Yes A. Soffianian علی‌رضا سفیانیان No M. Tarkesh Esfahani مصطفی ترکش اصفهانی No