fa برهمکنش قارچ میکوریز آربسکولار و باکتری سودوموناس فلورسنس روی کارایی مصرف کودهای فسفر، وابستگی میکوریزایی و عملکرد ذرت در شرایط تنش کم آبی عمومی Ggeneral پژوهشي Research به منظور بررسی اثر قارچ میکوریز آربسکولار و باکتری سودوموناس فلورسنس روی کارایی مصرف کودهای فسفر، وابستگی میکوریزایی، عملکرد ماده خشک و عملکرد دانه ذرت در شرایط تنش کم آبی آزمایشی به‌صورت کرت‌های دو بار خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار طی سال 1388 و در دولت آباد کرج اجرا شد. تیمارها عبارت از آبیاری (آبیاری نرمال و تنش ملایم بر مبنای تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A)؛ ترکیبات سطوح مختلف مایه‌زنی بذر با قارچ میکوریز آربسکولار و باکتری سودوموناس فلورسنس و تیمار کود شیمیایی فسفره (عدم مصرف کود شیمیایی فسفره، مصرف 50% کود سوپر فسفات تریپل مورد نیاز و مصرف خاک فسفات براساس کمیت فسفر مصرفی از منبع سوپر فسفات تریپل) بودند. نتایج نشان داد که اثر آبیاری، سطوح مایه‌زنی بذر با قارچ میکوریز آربسکولار و باکتری سودوموناس فلورسنس و کود شیمیایی فسفر روی عملکرد، اجزای عملکرد، عملکرد ماده خشک، بازده زراعی نسبی و کلنیزاسیون ریشه معنی‌دار است. تیمار تنش ملایم نسبت به تیمار آبیاری نرمال باعث کاهش معنی‌دار عملکرد دانه، بازده زراعی نسبی و بازده زراعی کود شد. نتایج نشان داد که در شرایط تنش ملایم عملکرد دانه و عملکرد ماده خشک با کلنیزاسیون ریشه هم‌بستگی بالایی دارند. هم‌چنین بیشترین وابستگی میکوریزایی از تیمار تنش ملایم به‌دست آمد. حداکثر بازده زراعی نسبی، بازده زراعی کود و عملکرد دانه مربوط به تیمار مایه‌زنی توأم بذر با میکوریز آربسکولار و سودوموناس فلورسنس بود. مصرف کود سوپرفسفات تریپل نسبت به خاک فسفات همراه با ریزموجودات حل‌کننده فسفات باعث افزایش عملکرد دانه ذرت گردید، با این‌حال حداکثرکلنیزاسیون ریشه و وابستگی میکوریزایی از تیمار عدم مصرف کود شیمیایی به‌دست آمد. In order to evaluate the effect of arbuscular mycorrhizal (AM) fungi and Pseudomonas fluorescens bacteria on phosphorus fertilizer use efficiency, mycorrhizal dependence and grain yield and dry matter yield of maize under water deficit conditions, a field experiment was conducted as split-split plot arrangement based on randomized complete block design with three replications. The treatments in this experiment were included as follows: irrigation (normal irrigation and water deficit stress based on evaporation from class A pan evaporation) combined different seed inoculations with AM and Pseudomonas fluorescens and treatment of chemical phosphate fertilizer (non- consumption of phosphate fertilizer, consumption of 50 percent of triple superphosphate fertilizer needed, and consumption of rock phosphate, based on the quantity of consumed phosphorus of triple superphosphate source). The results showed that effects of irrigation, seed inoculation with AM and Pseudomonas fluorescens biological phosphate fertilizer and chemical phosphate fertilizer were significant on yield and yield components, dry matter yield, relative agronomic efficiency and root colonization. Mild stress significantly reduced grain yield, relative agronomic efficiency and fertilizer agronomic efficiency compared to optimum irrigation. Results showed that grain and dry matter yield are highly correlated with root colonization under mild stress condition. Maximum mycorrhizal dependence was obtained in mild stress condition. Maximum relative agronomic efficiency, fertilizer agronomic efficiency, yield and yield components was related to seed inoculation with AM and Pseudomonas fluorescens. The use of triple superphosphate fertilizer were increased grain yield in comparison with rock phosphate along with inoculation of phosphate solubilizing microorganisms. However, maximum root colonization and mycorrhizal dependence was achieved in non- consumption treatment of phosphate fertilizer. بازده زراعی کود، باکتری سودوموناس فلورسنس، ذرت، قارچ میکوریز آربسکولار، وابستگی میکوریزایی Relative agronomic efficiency, Pseudomonas fluorescens, Maize, Arbuscular mycorrhizal fungi, Mycorrhizal dependence. 123 136 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-605-1&slc_lang=fa&sid=1 M. Ghorchiani مهدی قورچیانی No GH. Akbari غلامعباس اکبری No H. A. Alikhani حسینعلی علیخانی halikhan@ut.ac.ir Yes M. Zarei مهدی زارعی No I. Allahdadi ایرج اله دادی No