fa ارزیابی مدل DSSAT v4.5 به منظور شبیه‌سازی آبشویی نیترات در مزرعه ذرت در سطوح مختلف آب و کود نیتروژنی عمومی Ggeneral پژوهشي Research یکی از مهم‌ترین عوامل آلودگی منابع آب، مصرف کودهای نیتروژنی در بخش کشاورزی است. مدل‌های گیاهی با قابلیت شبیه‌سازی آبشویی نیترات و تعیین سرنوشت نیتروژن در گیاه و خاک برای مدیریت کاهش آلودگی نیترات در آب‌های سطحی و زیر زمینی بسیار مفید می‌باشند. مدل نیتروژن- خاک (Soil-Nitrogen-Balance) از بسته نرم‌افزاری DSSAT قابلیت شبیه‌سازی سرنوشت نیتروژن در خاک و گیاه را دارد. هدف از انجام این تحقیق ارزیابی مدل DSSAT برای آبشویی نیترات از عمق توسعه ریشه ذرت رقم سینگل کراس 704 و برداشت نیتروژن گیاه در سطوح مختلف نیتروژن و آب مصرفی است. طرح آزمایشی شامل سه سطح کود نیتروژنی شامل صفر، 150 و 200 کیلوگرم نیتروژن در هکتار و چهار سطح آب کاربردی شامل 0.7SMD (Soil moisture depletion)، 0.85SMD، 1.0SMD و 1.13SMD بود که در سه تکرار اجرا شد. آبشویی نیتروژن نیتراتی از عمق 60 سانتی‌متری در طی دوره رشد در 36 کرت آزمایشی به‌وسیله دستگاه مکش رطوبت خاک (Ceramic Suction Cups, CSC) اندازه‌گیری گردید. پس از واسنجی مدل، با استفاده از داده‌های مزرعه‌ای مدول نیتروژن مدل ارزیابی گردید. چهار شاخص آماری راندمان مدل، میانگین انحراف، ضریب تبیین و شاخص توافق برای بررسی دقت مدل در شبیه-سازی آبشویی نیتروژن نیتراتی از عمق 60 سانتی‌متر استفاده شد. مقایسه شاخص‌های آماری در هر تیمار نشان داد که دقت مدل در سطح آّبیاری کامل (W3) و همین‌طور در سطح بیش‌آبیاری (W4) با افزایش کود نیتروژنی کاربردی، افزایش یافت. در تیمارهای کم‌آبیاری مدل مقدار تلفات نیترات را برابر مقدار واقعی (صفر) شبیه‌سازی نمود. بنابر نتایج، مدل با دقت قابل قبولی قادر به شبیه‌سازی آبشویی نیتروژن نیتراتی از زیر عمق توسعه ریشه در سطوح مختلف آب و کود نیتروژنی است. Nitrate leaching from agricultural lands can pollute groundwater, and the degree of pollution caused significantly depends on agricultural practices implemented on farms. Field studies required to evaluate the effects of various agricultural management strategies on nitrate leaching are expensive and time consuming. As a result, it is suggested to use crop models to simulate the effects of management practices on nitrate leaching. Plant growth models such as DSSAT software package can simulate daily plant growth and development, and also are capable of simulating daily nitrate leaching and nitrogen uptake by plants. However, it is required to evaluate the performance of any model before using it for any specific region. In this study, the performance of nitrogen balance model of DSSAT software package was evaluated to simulate nitrate leaching from the root zone of silage maize at different levels of applied water and nitrogen fertilizer. The experiment consisted of three levels of nitrogen fertilizers, including zero, 150 and 200 kg N ha-1 and four levels of applied water 0.7SMD (soil moisture depletion), 0.85SMD, 1.0SMD and 1.13SMD. Nitrate-nitrogen leaching from 36 plots at the 60 cm depth during the growing period was measured by soil moisture suction equipment (ceramic suction cups, CSC). After calibrating the model by using field data, its performance was evaluated to simulate nitrate leaching. Maximum amount of N leaching 8.4 kg N ha-1 was obtained from over irrigation treatment with the application of 150 kg nitrogen per hectare. The model simulated nitrate leaching for this treatment as 7.8 kg N ha-1. The model consistently underestimated the nitrate leaching however, it followed the behavior of nitrate leaching during the growing season. In deficit irrigation treatments, the nitrate leaching was very low and close to zero and the model simulated the same result accordingly. The results showed that the model, in addition to phenological stages and performance indicators, can simulate nitrate leaching from the root zone and could be used to evaluate the effects of various irrigation and fertilizer management strategies on nitrate leaching. آبشویی، نیتروژن نیتراتی، کود نیتروژنی و مدل CSM-CERES-Maize Leaching, Nitrate-nitrogen, Nitrogen fertilizer and CMS-CERES-Maize model 71 80 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-813-4&slc_lang=fa&sid=1 M. Rabie ملیحه ربیع No M. Gheysari مهدی قیصری gheysari@cc.iut.ac.ir Yes S.M. Mirlatifi سید مجید میرلطیفی No