fa استفاده از معیار خاک جهت ارزیابی شدت بیابان‌زایی (مطالعه موردی: دشت سگزی اصفهان) عمومی Ggeneral پژوهشي Research یکی از مهم‌ترین عواملی که بر پدیده بیابان‌زایی تأثیر می‌گذارد، شرایط خاک می‌باشد. هدف از این مطالعه، بررسی خصوصیات خاک به‌عنوان معیاری جهت ارزیابی بیابان‌زایی است. بدین منظور، مهم‌ترین شاخص‌های خاک منطقه که بر بیابان‌زایی مؤثر می‌باشند، انتخاب شدند. نمونه‌برداری‌ها در منطقه سگزی واقع در شرق اصفهان و به وسعت 112167 هکتار صورت گرفت و شاخص‌های: بافت خاک، میزان گچ، بیکربنات، هدایت الکتریکی (EC)، pH، مواد آلی، سدیم، کلر و نسبت جذب سدیم تعیین گردید و در مجموع 34 نقطه نمونه‌برداری سطحی صورت گرفت. به منظور تهیه نقشه وضعیت خاک، داده‌ها پس از آنالیزهای آماری و تعیین نرمال بودن با استفاده از آزمون کولموگروف- اسمیرنوف در محیط SPSS 15، وارد محیط Arc GIS 9.3 گردید. برای تهیه نقشه هر یک از شاخص‌های خاک، از روش‌های معکوس فاصله وزنی و کریجینگ معمولی و گسسته استفاده شد. بدین منظور، از روشی که بالاترین دقت را داشت، استفاده گردید. در ادامه نقشه‌ها براساس روش مدالوس امتیازدهی شده و از میانگین هندسی شاخص‌های خاک، نقشه نهایی وضعیت خاک تهیه گردید. نتایج نشان داد که بیشترین مساحت منطقه مربوط به کلاس متوسط بیابان‌زایی و برابر با 66000 هکتار می‌باشد. مساحت کلاس‌هاس شدید و خیلی شدید بیابان‌زایی نیز به‌ترتیب برابر است با 45650 و 517 هکتار. نتایج هم‌چنین نشان داد که شاخص‌های درصد مواد آلی، درصد گچ، هدایت الکتریکی و نسبت جذب سدیم، مهم‌ترین شاخص‌های مؤثر در پدیده بیابان-زایی در منطقه سگزی اصفهان هستند. Soil characteristics are the most powerful factors in desertification phenomenon. The purpose of this study was investigating soil characteristics as indices for evaluating desertification intensity. The most important indicators of the soil that affect desertification were selected in the present study. Soil samples were taken from Segzi desert vicinity located in the east of Isfahan city with surface area of 112,167 ha. Soil indices such as Soil texture, soil gypsum percentage, the content of HCO3-1, electrical conductivity (EC), pH, the percentage of the organic matter, the content of the soil sodium, chloral and sodium absorption ratio (SAR) were selected. All of these indices were calculated on the thirty four soil samples. After ensuring of the normality of the samples by Klomogrov-Smirnov test, the mentioned indices were imported into GIS for delineating soil characteristics maps. To delineate distribution maps of each soil indice, inverse distance weighting and ordinary and discrete Kriging methods were applied, and appropriate method was selected. Each layer was scored based on MEDALUS model, and the final characteristic maps were then generated using soil geometric mean indices. Results showed that the affected areas of the average, severe and very severe classes of desertification were calculated about 66000, 45650 and 517 ha, respectively. The results also revealed that the indices of the organic matter, soil gypsum percentage, electrical conductivity and SAR were the most influential indicators, which affected desertification in the study area. بیابان‌زایی، مناطق خشک، خصوصیات خاک، شاخص، معیار، GIS Desertification, Dry land, Soil characteristics, Index, Criteria, GIS. 49 59 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1290-4&slc_lang=fa&sid=1 A. Khanamani علی خنامانی khanamani@gmail.com Yes H. Karimzadeh حمیدرضا کریم‌زاده No R. Jafari رضا جعفری No