fa بررسی تغییرات ساختمانی مواد آلی در طول فرآیندهای تولید کمپوست و ورمی‌کمپوست عمومی Ggeneral پژوهشي Research تولید کمپوست و ورمی‌کمپوست از جمله روش‌های کارآمد برای بازیافت ضایعات آلی به‌شمار می‌روند. به منظور بررسی تغییرات ساختمانی مواد آلی در طول فرآیندهای تولید کمپوست و ورمی‌کمپوست،کود گاوی و فیلترکیک نیشکر در دو حالت حضور و عدم حضور کرم‌های خاکی به‌مدت 16 هفته و در دما و رطوبت کنترل شده خوابانده شدند. نمونه‌های مرکب در زمان‌های 0، 8 و 16 هفته تهیه شد. درصد کربن و نیتروژن و نسبت C:N با دستگاه CN آنالیزر تعیین گردید. نمونه‌های جامد برای تجزیه با دستگاه‌های FTIR وC NMR 13 استفاده شدند. با پیشرفت مراحل تجزیه نسبت C:N کاهش یافت. در زمان 16 هفته، نسبت C:N در فرآیند تولید ورمی‌کمپوست اندکی افزایش یافت. تجزیه ساختار مواد آلی با هر دو روش طیف سنجی کاهش نسبت گروه‌هایO – آلکیل و افزایش گروه‌های آروماتیک و کربوکسیل را در هر دو فرآیند نشان داد. به‌طوری‌که نتایج تجزیه نمونه‌ها با C NMR 13 نشان داد درصد ترکیبات O – آلکیل از 41 درصد در نمونه اولیه فیلترکیک بعد از 16 هفته به حدود 1/33 درصد کاهش یافت. در نمونه‌های کود دامی میزان این ترکیبات از 7/56 درصد به 6/43 درصد کاهش یافت. میزان ترکیبات آروماتیک در نمونه اولیه فیلترکیک و کود دامی به‌ترتیب از 5/12 و 5/13 درصد به 4/16 و 7/18 درصد افزایش یافت. درصد ترکیبات کربوکسیلی نیز به‌ترتیب از 5/8 و 6/5 درصد به 7/9 و 2/7 درصد در نمونه فیلترکیک و کود دامی افزایش یافت. ورمی‌کمپوست دارای درصد بیشتری از گروه‌های آروماتیک نسبت به کمپوست بود (در نمونه کود دامی 7/18 به جای 1/17 درصد). در زمان 16 هفته در نمونه‌های ورمی‌کمپوست کاهش اندکی در درصد ترکیبات آروماتیک و کربوکسیلی مشاهده شد. تجزیه با روش طیف‌سنجی برای نمونه‌های کمپوست و ورمی‌کمپوست، وجود سیگنال‌های یکسان با درصد فراوانی متفاوت را نشان داد. بین دو روش طیف‌سنجی، هم‌بستگی (**897/0r=) بسیار خوبی مشاهده شد و داده های به‌دست آمده از دو روش، مکمل همدیگر بودند. Composting and vermicomposting are two efficient methods to recycle organic wastes. In order to investigate the structural changes in organic matter during the composting and vermicomposting processes, cattle manure and filter-cake of sugar cane were incubated with and without earthworm's presence in a controlled temperature and moisture condition for 16 weeks. Compound samples were taken at 0, 8, and 16 weeks. Carbon, nitrogen and C:N ratio were measured by a CN analyzer apparatus. Solid samples were used for structural analysis using FTIR and solid state CP MAS 13C NMR devices. C:N ratio was decreased with improving decomposition process. The C:N ratio was slightly elevated after 16 weeks of vermicomposting. Structural analysis with both spectroscopic methods showed a decrease of O-alkyl C and increase of aromatic and carboxylic functional groups. The analysis of samples with 13C NMR showed that after 16 weeks, the percentage composition of O-alkyl filter-cake decreased from 41 percent in the first sample to about 33.1 percent. The amount of these compounds in manure samples decreased from 56.7 percent to 43.6 percent. Aromatic compounds in samples of raw filter-cake and manure increased from 12.5 and 13.5 percent to 16.4 and 18.7 percent, respectively. Percentage of carboxyl compounds increased, respectively, from 8.5 and 5.6 percent to 9.7 and 7.2% in the filter-cake and manure sample. Vermicomposts had higher content of aromatic groups compared to composts (In manure samples 18.7 instead of 17.1 percent). After 16 weeks of incubation the aromatic and carboxylic compounds slightly decreased in the vermicomposting process. Analysis of composts and vermicomposts with FTIR and 13C NMR resulted in similar signals with the different frequency intensities. There was a suitable correlation (r=0.897**) among the spectroscopic methods in characterization of composts and vermicomposts کود دامی، فیلترکیک نیشکر، ورمی‌کمپوست، FTIR، NMR. Manure, Sugarcane filter-cake, Vermicomposting, FTIR, NMR. 23 35 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-232-12&slc_lang=fa&sid=1 K. Hashemimajd کاظم هاشمی‌مجد No SH. Jamaati-e-Somarin شهزاد جماعتی ثمرین jamaati_1361@yahoo.com Yes