fa بررسی آزمایشگاهی اثر تخلیه تحتانی سد انحرافی روی مشخصات پرش هیدرولیکی عمومی Ggeneral پژوهشي Research یکی از روش‌های معمول استهلاک انرژی در پایین دست سد، بهره جستن از پدیده پرش هیدرولیکی می‌باشد. پرش هیدرولیکی از نوع جریان‌های متغیر سریع است که در آن جریان از حالت فوق بحرانی به زیر بحرانی تغییر می‌یابد و با استهلاک انرژی قا بل توجهی همراه است. در این مطالعه به منظور کاهش طول پرش هیدرولیکی و نیز کاهش عمق مزدوج پرش از ترکیب دو جت آبی که ترکیبی از جریان عبوری از روی سرریز اوجی با استاندارد USBR و جریان خروجی از شکاف در بدنه سد است، استفاده شد. در این آزمایش جت آب خروجی از شکاف ایجاد شده در بدنه سد با سه زاویه صفر، 45 و 90 درجه نسبت به افق با جریان عبوری از روی سد در نسبت‌های متفاوتی از دبی که در هر زاویه برخورد، شش نسبت دبی از شکاف عبور داده می‌شد، تلاقی داده شد و تأثیر هر یک بر روی میزان کاهش طول و عمق مزدوج پرش بررسی شد. نتایج آزمایش‌ها نشان داد که تلاقی جت‌های آب با زاویه 45 درجه نسبت به افق بیشترین تأثیر را در کاهش طول و عمق مزدوج پرش دارد و هنگامی‌که 26 درصد دبی از شکاف عبور می‌کند، طول پرش نسبت به حالت کلاسیک در حدود 50 درصد کاهش می-یابد. این سازه هم‌چنین می‌تواند باعث تخلیه رسوبات پشت سرریز و نیز عدم تجمع رسوبات در بالادست آبگیر و افزایش ضریب دبی سرریز شود. One of the usual ways to dissipate excess energy in the dam's downstream is hydraulic jump. Hydraulic jump is a rapidly varied flow, in which the flow conditions change from supercritical to sub-critical with a large amount of energy loss. In this research, a combination of two water jets in the form of overflow dam and underflow through a slot on the body of an ogee dam with the USBR standard was established in order to decrease the length and sequent depth in a hydraulic jump. In these experiments, the underflow from the slot was designed with three out passages of 0, 45, and 90 degrees in respect horizontal line. Six different discharge ratios were used for each slot and the effect of each experiment conditions on decreasing of the length and sequent depth of hydraulic jump was investigated. The results showed that the confluence of two jets with 45 degrees from the slot had the maximum effect on the reducing of the length of hydraulic jump and sequent depth, and when 26 percent of the total discharge passed through the slot as underflow, it caused the length of hydraulic jump to be reduced by 50 percent in comparison with the classic jump. This slot not only decreases the length and sequent depth of hydraulic jump but also the sediment behind the dam can be evacuated through it. Moreover, it increases the discharge coefficient. کاهش طول پرش هیدرولیکی، جریان ترکیبی، سرریز اوجی، تخلیه رسوبات، ضریب دبی سرریز hydraulic jump length reduction, combination flow, ogee spillway, sediments evacuation, spillway discharge coefficient 205 216 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1414-2&slc_lang=fa&sid=1 M. Toozandehjani محمد توزنده جانی toozandeh.m.986@gmail.com Yes M. Kashefipour سید محمود کاشفی پور No