fa بررسی کارایی فیلترهای شنی حاوی تراشه‌های لاستیک در پوشش زه‌کش‌های زیرزمینی عمومی Ggeneral پژوهشي Research بحران کمی و کیفی منابع آب یکی از مهم‌ترین مشکلات در مناطق خشک و نیمه خشک از جمله ایران به‌شمار می‌آید. در همین راستا تصفیه فاضلاب‌ها از آلاینده‌ها و سپس بهره‌برداری از این پساب‌های تصفیه شده به‌عنوان منبع بالقوه آب نه تنها می-تواند کمبود آب را جبران کند بلکه از ورود آلاینده‌های خطرناک به منابع آب‌های زیرزمینی و سطحی جلوگیری کند. روش‌های مختلفی برای بهبود کیفیت آب‌های نامتعارف وجود دارد که در بین آنها روش فیلتراسیون یک روش کارآمد و مؤثر در حذف عناصر بوده است. در ساختن فیلتر مهم‌ترین قسمت انتخاب جاذب است. در مطالعه حاضر از تراشه‌های لاستیکی به‌عنوان جاذب استفاده شد. آزمایش‌های جذب ستونی در شرایط مزرعه، در دو مرحله جداگانه و با استفاده از دو نوع آب نامتعارف شامل آب شور چاه و پساب صنعتی انجام شد. هر آزمایش به‌صورت فاکتوریل با سه فاکتور در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. فاکتورهای مورد مطالعه شامل سه فاکتور اندازه ذرات (در دو سطح 5-2 میلی‌متر و 5-3 سانتی‌متر)، ضخامت فیلتر (در سه سطح 10، 30 و 50 سانتی‌متر) و زمان تماس جاذب با محلول بود. نتایج نشان داد که با افزایش ضخامت فیلتر و زمان تماس جاذب با محلول میزان جذب عناصر افزایش می‌یابد. بهترین عملکرد در کاهش شوری در تیمار ضخامت 50 سانتی‌متر با زمان تماس 24 ساعت مشاهده شد. که میزان شوری در این تیمار 3/20 درصد (در مرحله آزمایش با آب شور چاه) و 2/11 درصد (در مرحله آزمایش با پساب صنعتی) کاهش یافت. عملکرد فیلتر در این تیمار یرای کاهش غلظت فلزات سرب، روی و منگنز به‌ترتیب 99، 1/72 و 4/41 درصد دیده شد که نسبت به تیمارهای دیگر بازده بهتری داشت. هم‌چنین در اکثر پارامترهای اندازه‌گیری شده عملکرد تیمارهای ذرات سانتی‌متری و میلی‌متری تفاوت چندانی با یکدیگر نداشتند. به‌طور کلی تراشه‌های لاستیک کارائی مناسب برای بهبود کیفیت آب خصوصاً پساب صنعتی از خود نشان دادند. Crisis of quality and quantity of water resources is one of the most important problems in arid and semi-arid areas such as Iran. Wastewater treatment and reuse as a potential source of water can not only compensate for the water scarcity but also can prevent the hazardous pollutants from entering the groundwater and surface water resources. There are various methods to improve water quality, among which method of filtration is an effective and efficient method to remove elements. The most important issue for filter system is the selection of adsorbent materials. In this work, the tire chips were used as adsorbent. Column adsorption tests in a pilot system were conducted in two distinct steps using two types of water, including salt water and industrial effluents. Each test was conducted as a factorial experiment with three factors based on a completely randomized design with three replications. Three factors were studied including particle size (2-5 mm and 3-5 cm), filter thickness (10, 30 and 50 cm) and sorbent contact time with solution. The results showed that adsorption rate increased by increasing the thickness of the filter and sorbent contact time with solution. The best performance of reducing the salinity was observed in the treatment with 50 centimeter thickness and 24 contact hours. The salinity of this treatment was reduced by 20.3 percent (in the test with salt water) and 11.2 percent (in the test with industrial effluents). This filter reduced the heavy metals of lead, zinc and manganese up to 99, 72.1 and 41.4 percent, respectively. Also, the performance of millimeter and centimeter particles did not show a significant difference. Generally, the tire chips showed a proper performance to improve the water quality especially for industrial wastewater. تصفیه فاضلاب، آب‌های نامتعارف، فیلتراسیون، تراشه‌های لاستیکی، جذب ستونی Wastewater treatment, Unconventional waters, Filtration method, Tire chips, Column absorption, Subsurface drainage. 193 203 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-498-12&slc_lang=fa&sid=1 J. Abedi koupai جهانگیر عابدی کوپائی koupai@cc.iut.ac.ir Yes S. S. Eslamian سید سعید اسلامیان No M. Khaleghi معظم خالقی No