fa جذب دینامیک آمونیوم به‌وسیله یک خاک لوم شنی تیمارشده با زئولیت و ارزیابی معادلات جابه‌جایی - انتشار و رطوبت متحرک- غیرمتحرک عمومی Ggeneral پژوهشي Research هدف از این پژوهش بررسی تأثیر زئولیت پتاسیمی در جذب و نگهداری یون آمونیوم در یک خاک لوم شنی اشباع و در شرایط آزمایشگاهی، با چهار تیمار شاهد و کاربرد 2، 4 و 8 گرم زئولیت در هر کیلوگرم خاک در قالب یک طرح بلوک کامل تصادفی و نیز شبیه‌سازی آبشویی یون آمونیوم، به‌وسیله مدل Hydrus-1D در ستون‌های خاک است. کود نیترات آمونیوم با غلظت 10 گرم بر لیتر به ستون‌های خاک اضافه گردید و سپس ستون‌های خاک آبشویی شدند. نتایج به‌دست آمده نشان داد، اضافه کردن زئولیت پتاسیمی به خاک باعث کاهش شستشوی آمونیوم و افزایش نگهداشت آن در خاک می‌شود. هم‌چنین نتایج به‌دست آمده از بررسی معادلات جابه‌جایی- انتشار (CDE) و رطوبت متحرک- غیرمتحرک (MIM) در برآورد حرکت یون آمونیوم در خاک حاکی از آن بود که جذب یون آمونیوم به‌وسیله خاک از مدل فروندلیچ پیروی می-کند. هم‌چنین ایزوترم‌های جذب و ضرایب پخشیدگی و انتشار یون آمونیوم با استفاده از مدل‌سازی معکوس تعیین گردیدند. مقادیر پارامترهای جذبی بهینه شده ایزوترم فروندلیچ توسط مدل، از میزان تعیین شده در آزمایشگاه بسیار کمتر بود. این امر بیان‌کننده این است که مدل Hydrus-1D توانایی پیش‌بینی حرکت یون آمونیوم را در خلل و فرج درشت خاک ندارد و برای جبران در نظر نگرفتن جریان در خلل و فرج درشت خاک، مقدار پارامترهای جذب را به‌شدت کاهش می‌دهد. روی هم رفته با وجود دست خورده بودن نمونه‌های خاک، برآورد مدل CDE به مقادیر اندازه‌گیری شده در هر چهار تیمار، نزدیک‌تر بود. The objective of this study was to investigate the effect of potassium zeolite on ammonium ion sorption and retention in a saturated sandy loam soil in laboratory conditions with four treatments of 0, 2, 4 and 8 g zeolite per kg soil. The study was conducted as a completely randomized block design. Simulation of ammonium ion leaching was performed using Hydrus-1D model in the soil columns. Ammonium nitrate fertilizer with a concentration of 10g per liter was added to soil columns and then leaching was performed. Results of the study showed that adding potassium zeolite to soil causes reduction in the mobility of ammonium ion and increase in the retention of ammonium in soil. Also, the results of the Convection- Dispersion (CDE) and Mobile- Immobile (MIM) models investigation indicated that the ammonium ion sorption by soil followed the Freundlich isotherm model. Absorption isotherms and diffusion and dispersion coefficients were determined using the inverse modeling technique. Based on the results obtained, optimized values of Freundlich isotherm of model were much less than the observed amounts. This shows that the Hydrus-1D model is not able to predict the ammonium ion mobility in soil macropores, and as a result, reduces greatly the amount of absorption parameters. Because the soil was disturbed, CDE model estimation was closer to the observed values in all four treatments آمونیوم، زئولیت، منحنی رخنه، شبیه‌سازی، Hydrus-1D Ammonium, Zeolite , BTC curves, Modeling, Hydrus-1D. 163 173 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1381-2&slc_lang=fa&sid=1 M. Moradzadeh مصطفی مرادزاده Moradzadeh.Mostafa@gmail.com Yes H. Moazed هادی معاضد No G. Sayyad غلامعباس صیاد No