fa ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک تحت تأثیر پخش سیلاب در ایستگاه قره‌چریان زنجان عمومی Ggeneral پژوهشي Research پخش سیلاب یکی از روش‌های مناسب در مهار سیلاب‌ها و حفظ آب و خاک در مناطق خشک و نیمه‌خشک است. با توجه به این‌که ویژگی‌های خاک ممکن است تحت تأثیر پخش سیلاب قرار گیرند، در این بررسی تأثیر پخش سیلاب بر ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک در پهنه پخش سیلاب قره‌چریان واقع در شمال غربی زنجان در سال 1389 بررسی گردید. برای این منظور سه عرصه پخش سیلاب همراه با یک عرصه شاهد جهت نمونه‌برداری خاک انتخاب شد. در هر عرصه پخش، هشت مکان و در عرصه شاهد، سه مکان تحت نمونه‌برداری خاک قرار گرفت. در این راستا 216 نمونه خاک از سه عرصه پخش همراه با 27 نمونه از عرصه شاهد برداشت شد. نفوذپذیری خاک نیز با استفاده از استوانه‌های مضاعف در سه مکان در هر عرصه پخش و عرصه شاهد اندازه‌گیری شد. بررسی ویژگی‌های فیزیکی خاک نشان داد که پخش سیلاب اثر کاهشی معنی‌دار(001/0 P<) بر نفوذپذیری و آب قابل دسترس خاک داشت. کاهش نفوذپذیری خاک در عرصه‌های پخش نسبت به عرصه شاهد به‌دلیل کاهش درصد شن و افزایش درصد رس بود. هم‌بستگی معنی‌دار منفی بین مقدار آب قابل دسترس و میزان رس خاک نیز وجود داشت(05/0 P<). ویژگی‌های شیمیایی خاک شامل شوری، پتاسیم و بی‌کربنات بر خلاف اسیدیته، آهک و ازت در عرصه‌های پخش سیلاب افزایش یافتند(001/0 P<). تفاوت مقدار ماده آلی و کربنات در عرصه‌های پخش و عرصه شاهد معنی‌دار نبود. این پژوهش آشکار کرد که کنترل بار معلق و نمک‌های محلول در سیلاب به منظور جلوگیری از افت کیفیت فیزیکی (نفوذپذیری و آب قابل دسترس) و شیمیایی خاک (شوری و بی‌کربنات) در عرصه‌های پخش و افزایش کارایی این روش حائز اهمیت است. Flood spreading is one of the suitable methods to control the floods and conservation of soil and water in arid and semi-arid regions. Since soil properties may be influenced by the flood spreading, this study was carried out to investigate the effect of the flood spreading on physicochemical soil properties in Garacharyan plain located in North West of Zanjan in 2009. Three flooded areas and one control area were selected for soil sampling. Two hundred sixteen soil samples and twenty seven soil samples were taken from three flooded areas and control area, respectively. Soil infiltrability was also measured at three points both in the flooded areas and in control area. Results of the physical soil properties indicated that the soil infiltrability and available water content were significantly (p< 0.001) affected by the flood spreading in the study plains. With a decrease in sand percentage and an increase in clay in the flooded areas, soil infiltrability strongly declined. The available water content negatively correlated (p< 0.001) with clay in the areas. Soil chemical properties, including salinity, potassium, and bicarbonate, contrary to pH and total neutralizing carbonates and nitrogen, significantly (p< 0.001) increased in the flooded areas as compared with control area. Increasing of the salinity in the flood plains is associated with potassium in the flood plains (p< 0.001). There was no significant difference in organic matter and carbonate contents between the flooded areas and control area. The study revealed that controlling suspended load and solvent solids in the floods is necessary to prevent the degradation of the soil physicochemical properties (porosity, infiltration, plant water supply, and salinity and bicarbonate) and as a result improve the effectiveness of the flood spreading method in the flooded areas. نفوذپذیری‌خاک، آب قابل دسترس، شوری، بار معلق Soil infiltrability, Available water content, Salinity, Suspended load. 149 161 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-310-3&slc_lang=fa&sid=1 A. R. Vaezi علیرضا واعظی vaezi.alireza@gmail.com Yes A. Hoseinshahi اعظم حسین شاهی No P. Abdinejad پرویز عبدی نژاد No