fa بررسی تغییرات فصلی رسوب‌زایی و عوامل خاکی مؤثر بر آن در کاربری مرتع عمومی Ggeneral پژوهشي Research تغییرات شرایط آب و هوایی در طول سال باعث تغییر در برخی از خصوصیات خاک شده و حساسیت آن را به فرسایش تغییر می‌دهد. بررسی این تغییرات و چگونگی تأثیر آن روی فرسایش می‌تواند از اهمیت ویژه‌ای برخوردار باشد. این تحقیق با هدف بررسی تغییرات رسوب‌زایی و عوامل خاکی مؤثر بر این تغییرات در مراتع تیرگان واقع در شهرستان درگز استان خراسان رضوی انجام گرفت. در این تحقیق از موقعیت‌های بالادست و پایین‌دست جهت‌های شرقی و غربی نمونه‌برداری با باران‌ساز انجام گرفت. ویژگی‌های مشخص‌کننده رسوب‌زایی شامل آستانه و حجم روان‌آب، رسوب و گل‌آلودگی اندازه‌گیری شد. در کنار هر نمونه باران‌ساز یک نمونه خاک برداشت و خصوصیاتی شامل وزن مخصوص ظاهری و رطوبت اولیه، هدایت الکتریکی، اسیدیته و ماده آلی اندازه‌گیری شد. نمونه‌برداری باران‌ساز با شدت و مدت یکسان و در محل‌های ثابت در چهار فصل تکرار شد. به منظور به‌دست آوردن اثر هر یک از پارامترهای جهت و موقعیت روی داده‌های به‌دست آمده در فصول مختلف از آزمون تجزیه واریانس مرکب استفاده شد. اختلاف بین آنها با استفاده از آزمون توکی مورد بررسی قرار گرفت و نمودارهای آن ترسیم گردید. نتایج نشان داد که همه پارامترهای مشخص‌کننده رسوب‌زایی درطول سال دارای تغییرات معنی‌داری‌اند. میزان رسوب تولیدی در فصل پاییز حداکثر و به‌تدریج کاهش می‌یابد. علت کاهش آن در دو فصل زمستان و بهار را می‌توان به‌نوع پوشش گیاهی منطقه نسبت داد. Climate situation changes over a year cause changes in some soil characteristics and soil sensitivity to erosion. Investigation of these changes and how they impact on erosion can be of particular importance. This study investigated changes in Sediment Productivity and soil factors affecting these changes in Tiregan rangeland located in Daregaz city in Khorasan Razavi province. In this study, using the position of the upper and lower hillside of eastern and western aspects, the sampling with rain simulator was performed. Characteristic features of sediment yield including runoff threshold, runoff volume, sediment and turbidity were measured. Soil samples were taken from each sample rain simulation and features of the initial moisture content, bulk density, electrical conductivity, pH and organic matter were measured. Sample was collected with the same intensity and duration of the instrument with fixed locations, and was repeated in four seasons. In order to obtain the position and orientation of each of the parameters in the data obtained at different seasons, the combined analysis of variance test was used. The effect of each of these parameters and the difference between them were evaluated using the Tukey test, and the graphs in 2007 Excel software were plotted. The results showed that all the parameters of sediment yield during the year have significantly changed. The maximum amount of sediment production rates occurred in autumn and was gradually reduced. Its decreasing in both winter and spring can be attributed to vegetation in the area. تغییرات فصلی رسوب‌زایی، مرتع، خصوصیات خاک، حوزه آبخیز تیرگان. Sediment productivity, Seasonal changes, Land use, Soil characteristic, Tiregan watershed. 137 147 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1301-5&slc_lang=fa&sid=1 H. R. Moradi حمید‌رضا مرادی hrmoradi@modares.ac.ir Yes M. Bakhshi Tiregani محمد بخشی تیرگانی No S. H. R. Sadeghi سید حمید‌رضا صادقی No