fa اثر فاضلاب تصفیه شده شهری همراه با محلول‌پاشی عناصر ریز مغذی بر رشد و جذب عناصر غذایی در منطقه زابل عمومی Ggeneral پژوهشي Research در این مطالعه اثر آبیاری با فاضلاب شهری به شکل رقیق نشده و یا رقیق شده همراه با محلول‌پاشی عناصر منگنز و روی بر رشد، عملکرد و غلظت عناصر در اندام‌های هوایی گیاه ارزن دم‌روباهی بررسی شد. طرح آزمایش پلات‌های خرد شده با سه منبع آب (فاضلاب رقیق نشده، فاضلاب 50% رقیق شده و آب رودخانه) به عنوان پلات اصلی و چهار ترکیب محلول پاشی منگنز و روی به عنوان پلات فرعی بود، که با چهار تکرار اجرا شد. این آزمایش در مزرعه دانشگاه زابل در سال 1388 انجام گرفت. فاضلاب شهری در مقایسه با آب رودخانه حاوی سطوح بالاتری از عناصر پر مصرف و کم‌مصرف بود. نتایج آزمایش نشان داد که آبیاری گیاهان با فاضلاب رقیق نشده و رقیق شده پارامترهای رشدی و عملکرد ارزن دم‌روباهی را افزایش داد. افزون بر آن مقدار عناصر پرمصرف و کم‌مصرف در اندام‌های هوایی نیز در اثر آبیاری با فاضلاب افزایش یافت. این افزایش‌ها به به وجود سطوح بالایی از مواد غذایی ضروری مانند نیتروژن، فسفر و مواد آلی موجود در فاضلاب نسبت داده شد. فراهمی منگنز و روی از طریق آب فاضلاب به تنهایی قادر نبود رشد وعملکرد ارزن را به سطوحی که به دنبال کاربرد کودهای تکمیلی حاصل می‌شود افزایش دهد، بنابراین محلول‌پاشی کودهای منگنز و روی در اراضی آبیاری شده با فاضلاب برای حصول عملکردهای بالاتر ارزن ضروری است. محلول‌پاشی عناصر کم‌مصرف بر غلظت عناصر پر‌مصرف و کم‌مصرف در گیاه ارزن تأثیری نداشت. به‌طورکلی، نتایج نشان می‌دهد که فاضلاب شهری می‌تواند به شکل کارآمدی به عنوان منبع مهمی از آب و مواد غذایی برای تولید ارزن دم‌روباه مورد استفاده قرار گیرد، و آبیاری با فاضلاب هیچ اثر مضر قابل توجهی بر محصول ارزن ندارد In this study the effects of irrigation with raw or diluted municipal effluents along with foliar micro-nutrients fertilizer spray were examined on the growth, yield and mineral nutrient in foxtail millet plants. The experimental design was a split-plot with three irrigation sources (namely raw sewage, 50% diluted sewage and well water) as main-treatment and four combinations of Mn and Zn foliar spraying as sub-treatments, which were applied with three replications. The experiment was conducted at the Zabol University research farm during 2009. The applied municipal effluents contained higher levels of macro and micro-nutrients than the well water. The experimental results indicated that irrigation of plants by raw or diluted sewage improved the measured growth parameters and productivity of foxtail millet plants. In addition macro and micro-nutrients concentrations were improved. These improvements were attributed to the presence of high levels of essential nutrients such as nitrogen, phosphorus, and organic matters in wastewater. Manganese and Zn supplied through sewage water alone were not able to raise the productivity of millet to the level obtained through fertilizers at the recommended level, which indicated that additional nutrients through fertilizers are required to obtain higher productivity of millet under sewage farming. Despite the differences in nutrients concentration among different irrigation water sources, the micro-nutrients foliar spray did not affect concentration of macro and micro-nutrients in foxtail millet plant. Overall, the results suggest that municipal sewage could be efficiently utilized as an important source of water and nutrients in growing foxtail millet Sewage water irrigation did not have any appreciable harmful effect on crop productivity. فاضلاب شهری، محلول‌پاشی عناصر غذایی کم‌مصرف، ارزن دم‌روباهی، غلظت عناصر غذایی، زابل Municipal sewage effluent, Micro-nutrients foliar application, Foxtail millet, Nutrient concentration, Zabol. 35 49 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1097-3&slc_lang=fa&sid=1 M. R. Asgharipour محمدرضا اصغری‌پور moas@uoz.ac.ir Yes A. Ghanbari Bonjar احمد قنبری بنجار No H. Azizmoghadam حمید عزیزمقدم No A. R. Sirousmehr علیرضا سیروس‌مهر No M. Heidari مصطفی حیدری No