fa شواهد پدوژنیک و میکرومورفولوژیک تخریب اراضی جنگل‌تراشی شده لسی در شرق استان گلستان عمومی Ggeneral پژوهشي Research به منظور بررسی تخریب اراضی از دیدگاه ژنز خاک و میکرومورفولوژی ده خاکرخ در دو کاربری جنگل و زراعی (جنگل‌تراشی شده) در موقعیت‌های پنج‌گانه شیب حفر و تشریح گردید. از کلیه افق‌ها برای تجزیه‌های فیزیکی و شیمیایی و نیز مطالعات میکرومورفولوژیکی نمونه‌برداری شد. خاک‌های جنگلی اغلب افق‌های آرجیلیک و کلسیک تکامل یافته‌ای داشته و نیز اپی پدون مالیک در خاکرخ آنها قابل شناسایی بود. این خاک‌ها در دو رده آلفی سول و مالی سول طبقه‌بندی می‌شوند. شستشوی آهک به عمق خاک، مهاجرت و انتقال رس به افق‌های زیرین و تشکیل خاک‌های تکامل یافته را می‌توان بیش از هر عامل دیگری به پایداری اراضی و آبشویی در این ناحیه که به واسطه پوشش متراکم جنگلی حاصل شده نسبت داد. در نواحی جنگل‌تراشی شده رده غالب خاک اینسپتی سول و سپس مالی سول می‌باشد و به‌جز در ناحیه پای شیب، اثری از افق آرجیلیک مشاهده نمی‌شود. این عدم حضور افق آرجیلیک یا به عبارتی حذف آن پس از جنگل‌تراشی یکی از مهم‌ترین و بارزترین شواهد پدوژنیک تخریب اراضی پس از تغییر کاربری به حساب می‌آید. برون‌زد لایه‌های سرشار از آهک (افق کلسیک) به سطح زمین، ناپدید شدن اپی پدون مالیک و تشکیل اپی پدون اکریک، ظهور شواهد اکسیداسیون و احیا، به دلیل تجمع رواناب در مناطق پست، کاهش ضخامت سولوم و تغییر رنگ خاک از دیگر نشانه‌های پدوژنیک تخریب اراضی در منطقه جنگل‌تراشی شده می‌باشد. مشاهدات میکروسکوپی حاکی از تبدیل ریزساختمان‌های دانه‌ای و اسفنجی بسیار متخلخل به انواعی از ریزساختمان‌های توده‌ای و متراکم با درصد تخلخل پایین در نواحی جنگل‌تراشی شده است. از بین رفتن پوشش‌های رسی در این خاک‌ها همگام با عدم مشاهده پدوفیچرهای جانوری از دیگر مهم‌ترین شواهد میکرومورفولوژیکی فرسایش و تخریب اراضی منطقه به‌حساب می‌آید. In order to study land degradation from the soil genesis and micromorphological perspective, ten soil profiles were dug and described on five slope positions in both forest and deforested cultivated land. The soil samples were taken from all horizons for physico-chemical analysis and micromorphological studies. Forest soils had a well developed argillic and calcic horizons and also mollic epipedon. These soils were classified as Alfisols and Mollisols. Carbonate leaching into the depth of soil profile and translocation of clays to lower layers and formation of developed soils are by no means related closely with the dense forest cover and its subsequent landscape stability and favorable leaching conditions. Dominant soil orders in this area were Inceptisols and Mollisols. In cultivated landuse, no argillic horizon was observed except in toeslope position. Absence of argillic horizon or its elimination following deforestation is one of the most important and obvious pedogenetic evidences of land degradation after land use change. Outcropping of high carbonatic layers (calcic horizon), disappearance of mollic and formation of ochric epipedon, presence of redoximorphic features attributed to runoff in lowland, decrease of solum thickness, and change of soil color were the other pedogenic indicators for land degradation in the study area. Microscopic observations showed that granular and crumb microstructures with high porosity were converted to massive and compact ones with low porosity in the deforested area. Disappearance of clay coatings besides absence of excremental pedofeatures were the other important micromorphological evidences of erosion and land degradation. جنگل‌تراشی، تخریب اراضی، پدوژنز، میکرومورفولوژی، لس Deforestation, Land degradation, Pedogenesis, Micromorphology, Loess. 141 155 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-389-3&slc_lang=fa&sid=1 M. Ajami محمد عجمی m_ajami2004@yahoo.com Yes F. Khormali فرهاد خرمالی No