fa مدیریت سیستم‌های آبیاری قطره‌ای و شیاری سویا تحت تنش آبی عمومی Ggeneral پژوهشي Research اصلاح برنامه‌ریزی آبیاری و بهبود مدیریت سیستم‌های آبیاری، دو محوری است که در ارتقای کارآیی مصرف آب در کشاورزی تأثیر بسزایی دارد. این آزمایش به منظور بررسی تأثیر دو روش آبیاری قطره‌ای نواری (تیپ) و آبیاری شیاری تحت رژیم‌های مختلف آبیاری بر عملکرد و اجزای عملکرد سویا در سال زراعی (85-84) در ایستگاه تحقیقات کشاورزی گرگان اجرا شد. آزمایش به‌صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار شامل دو روش آبیاری قطره‌ای نواری (T) و شیاری (S) به عنوان عامل اصلی و سه تیمار آبیاری 50 (I50)، 75 (I75) و 100 درصد نیاز آبی (I100) به عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد وزن هزار دانه و ارتفاع بوته در روش آبیاری شیاری به‌طور معنی‌داری بیشتر از روش آبیاری قطره‌ای نواری (تیپ) حاصل شد. هم‌چنین اختلاف معنی‌داری بین رژیم‌های مختلف آبیاری از نظر ارتفاع بوته، تعداد گره و عملکرد محصول دیده شد. به‌طوری‌که آبیاری 100 درصد بیشترین و آبیاری 50 درصد کم‌ترین مقدار را دارا بودند. روش آبیاری قطره‌ای نواری (تیپ) موجب کاهش 63 درصدی در حجم آب مصرفی شد. ارزیابی کارآیی مصرف آب دو روش تحت رژیم‌های مختلف آبیاری نشان داد که روش آبیاری قطره‌ای نواری (تیپ) با رژیم 50 درصد نیاز آبی (09/1 کیلوگرم بر مترمکعب) بیشترین و روش آبیاری شیاری با رژیم 100 درصد نیاز آبی (5/0 کیلوگرم بر مترمکعب) کمترین مقدار را دارا بودند. Modification of irrigation scheduling and management improvement of irrigation systems are two essential factors that have significant impact on agricultural water use efficiency. Therefore, a field experiment was conducted to evaluate the effect of tape drip irrigation (T) and furrow irrigation systems (S) under different irrigation regimes on yield and yield components of soybean in growing season of 2006-2007 at Gorgan Agricultural Research Station in north part of Iran. The experiment was laid out in a split plot design in a randomized complete form where each treatment was replicated three times. The main plots were irrigation systems of tape and furrow, and three irrigation regimes 100 (I100) , 75 (I75) and 50 (I50) percent of total irrigation requirement were chosen as secondary plots. Results showed that thousandgrain weight (gr) and plant height (cm) in furrow irrigation were significantly more than the tape drip irrigation method. Also significant differences between different irrigation regimes in terms of plant height, node numbers and yield were observed. So, I100 and I50 had highest and lowest values, respectively. In terms of irrigation system, 63 percent of water consumption was reduced in tape drip irrigation method. Also, the results indicated that higher and lower water use efficiencies were obtained from tape drip irrigation method with I50 treatment (1.09 kg m-3) and furrow irrigation with I100 treatment (0.50 kg m3), respectively. سویا، شیاری، قطره‌ای، کم آبیاری، کارآیی مصرف آب Soybean, Furrow irrigation, Drip irrigation, Water dificite, Water use efficiency. 97 108 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1027-3&slc_lang=fa&sid=1 P. Shahinrokhsar پریسا شاهین رخسار pshahinrokhsar@yahoo.com Yes M. E Asadi محمد اسماعیل اسدی No