fa تأثیر استفاده از پساب فاضلاب شهری شهرکرد بر رشد، عملکرد و تجمع سرب و کادمیم در گیاه دارویی بادرنجبویه(‌(Melissa officinalis عمومی Ggeneral پژوهشي Research امروزه به علت خشک‌سالی و کمبود آب استفاده از آب‌های نا‌متعارف به‌ویژه پساب حاصل از تصفیه فاضلاب شهری در کشاورزی اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است. از عوامل محدودکننده استفاده از این پساب‌ها وجود عناصر سنگین در آنها می‌باشد. در این پژوهش، اثر پساب تصفیه شده شهرکرد بر رشد، عملکرد و تجمع سرب و کادمیم در گیاه بادرنجبویه در قالب طرح کاملاً تصادفی با 5 تیمار (0، 25، 50، 75 و 100 درصد پساب در آب آبیاری) و سه تکرار مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که بیشترین ارتفاع ساقه، قطر ساقه، تعداد ساقه، تعداد برگ و پنجه در تیمار 100 درصد پساب به‌دست آمد. وزن‌تر و خشک اندام هوایی و ریشه نیز در تیمار 100 درصد پساب بیشترین بود. درصد اسانس حاصل از دارو برگ‌ها تحت تأثیر درصد استفاده از پساب در آب آبیاری قرار گرفت و بیشترین مقدار آن (23/1 %) نیز در تیمار 100 درصد پساب حاصل شد. میزان تجمع سرب در ریشه و اندام‌های هوایی و فاکتور انتقال آن در گیاه بادرنجبویه دارای اختلافی معنی‌دار نبود. با این وجود، بیشترین غلظت سرب در ریشه (057/0 میلی‌گرم بر کیلوگرم) و اندام‌هوایی (013/0 میلی‌گرم بر کیلوگرم) به تیمار 100 درصد و کمترین مقدار آنها به تیمار صفر درصد پساب مربوط می‌شد. غلظت سرب در تمامی تیمارها کمتر از حد مجاز آن در گیاهان دارویی (2 میلی‌گرم بر کیلوگرم) بود. غلظت کادمیم در تمامی نمونه‌های گیاهی غیرقابل تشخیص بود. نتایج به‌دست آمده از این پژوهش نشان داد، آبیاری با پساب شهری شهرکرد افزون بر تأمین آب و مواد غذایی مورد نیاز گیاه بادرنجبویه، به‌طور مستقیم و یا غیر‌مستقیم از طریق افزایش زیست توده، میزان اسانس آن را نیز افزایش می‌دهد. شایان ذکر است که غلظت سرب و کادمیم تجمع یافته در این گیاه نیز بسیار کمتر از حد مجاز آنها بود. Nowadays, due to drought and water shortage, use of unconventional waters, particularly sewage, has become usual in agriculture whereas they often contain heavy metals. The present study was employed to evaluate the effect of urban wastewater of Shahrekord on growth, yield and accumulation of heavy metals (lead and cadmium) in balm (Melissa officinalis) as a medicinal plant with five treatments (0, 25, 50, 75 and 100 percent wastewater) and three replications in a completely randomized experimental design. The results showed that the highest shoot length, stem diameter and stem number, number of leaves and tillers are achieved in the treatment of 100 percent. The wet and dry weight of shoots and roots was highest in 100 % of wastewater. Oil percentage of the leaves was also the highest amount (1.23 %) in 100 % of wastewater. Accumulation of lead in roots and aerial parts and its transmission factor was not significant for the treatments. However, the highest concentration of lead in root (0.057 mg/kg) and shoots (0.013 mg/kg) was observed in 100 % of wastewater and the lowest one was related to zero percent of wastewater treatment. The lead concentration was less than the critical limit for all the treatments. The amount of cadmium was undetectable in all the plant samples. The results of this study demonstrated that urban wastewater of Shahrekord, in addition to providing water, increases plant growth and essential oil. پساب، آبیاری، بادرنجبویه، رشد، اسانس، تجمع سرب و کادمیم Wastewater, Irrigation, Balm, Growth, Essential oil, Lead and cadmium 173 185 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1309-3&slc_lang=fa&sid=1 H. Alinezhad Jahromi هادی علی‌نژادجهرمی h.alinezhad66@gmail.com Yes A. Mohammadkhani عبدالرحمان محمدخانی No M. H. Salehi محمدحسن صالحی No