fa اثر روش‌های مختلف خاک‌ورزی بر عملکرد گندم دیم و مقدار رطوبت و چگالی ظاهری خاک در تناوب آیش-گندم در مراغه عمومی Ggeneral پژوهشي Research این پژوهش به منظور بررسی و مقایسه آثار روش‌های مختلف خاک‌ورزی بر ویژگی‌های فیزیکی خاک و عملکرد محصول گندم در تناوب آیش- گندم در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 5 تیمار در 4 تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دیم- مراغه، به مدت 3 سال زراعی اجرا شد. براساس نتایج تجزیه مرکب، میانگین عملکرد گندم دیم در تیمارها دارای اختلاف معنی‌داری بود. به‌طوری‌که بیشترین عملکرد دانه (452/1 تن در هکتار) مربوط به تیمار مخلوط کردن کاه وکلش با خاک و شخم با گاوآهن قلمی در پاییز + پنجه‌غــازی در بهار و کاشت با خطی‌کار بوده و کمترین عملکرد مربوط به تیمار حذف کاه و کلش در پاییز + شخم با گاوآهن بدون صفحه برگـردان در بهار + دستپاشی کود و بذر و مخلوط کردن با هرس بشقابی با 077/1 تن در هکتار بود. نتایج بررسی‌ها بر اجزای عملکرد نشان داد که تعداد پنجه در بوته و طول سنبله به عنوان یک عامل اصلی در افزایش عملکرد نسبت به سایر اجزا می‌باشد. از نظر میزان رطوبت و چگالی ظاهری خاک، اختلاف بین میانگین تیمارها معنی‌دار و در مرحله گل‌دهی گندم، درصد رطوبت خاک در تیمار خردکردن کاه و کلش با خاک همزن و شخم با گاوآهن قلمی در پاییز، پنجه‌غــازی در بهار،کاشت با خطی‌کار بیش از سایر تیمارهای مورد آزمون بود. This study was conducted to study and compare the effects of different tillage systems on soil physical properties and wheat yield in dryland conditions. The experiment was carried out in Maragheh Dryland Research Station with 5 treatments and 4 replications based on RCBD for 3 years (2001-2003). The results showed that difference between the treatments in terms of wheat yield was significant, and stubble chopping and chisel plow tillage in fall + sweep in spring + seed drill planting had the maximum yield (i.e. 1452 kg/ha), lower value for yield (1.077kg/ha) blonged to T1 treatment. Also the results showed that spike/plant and spike length were the main characters in yield increase. For the soil bulk density and water content, the difference between treatments was significant and in planting and flowering stages stubble chopping and chisel plow in fall + sweep in spring + planting by seed drill had the highest soil water content and the lowest bulk density خاک‌ورزی، رطوبت خاک، تناوب گندم- آیش، شرایط دیم Tillage, Soil water content, Wheat-fallow rotation, Dryland condition. 119 128 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-44-3&slc_lang=fa&sid=1 J. Asghari Meidani جلیل اصغری میدانی No E. Karimi اسماعیل کریمی sm_ka80@yahoo.com Yes S. B. Mousavi سید بهمن موسوی No