fa وضعیت روی و کادمیم در خاک‌های شالیزاری و برنج استان‌های اصفهان، فارس و خوزستان و تأثیر آنها بر امنیت غذایی عمومی Ggeneral پژوهشي Research این پژوهش به‌منظور بررسی غلظت روی و کادمیم در خاک‌های شالیزاری و دانه برنج تولید شده در مرکز و جنوب غربی ایران در ارتباط با ویژگی‌های خاک و گیاه انجام شد و مقدار روی و کادمیم وارد شده از طریق مصرف این برنج به سبد غذایی افراد نیز محاسبه گردید. تعداد 136 نمونه گیاه و خاک سطحی زیر کشت (صفر تا 30 سانتی‌متر) از مزارع برنج در استان‌های اصفهان، فارس و خوزستان برداشت شد. نتایج نشان داد که با وجود بالا بودن مقدار کل روی خاک، در بیشتر از 50 درصد خاک‌های شالیزاری، غلظت روی قابل عصاره‌گیری با DTPA کمتر از حد کفایت (2 میلی‌گرم بر کیلو‌گرم) است. در 54 درصد از دانه‌های برنج نیز غلظت روی کمتر از حد بحرانی آن در دانه برنج (20 میلی‌گرم بر کیلو‌گرم) بود. اندازه-گیری غلظت کادمیم در خاک‌های شالیزاری و بخش خوراکی برنج نیز نشان داد که در 12 درصد از نمونه‌های استان اصفهان، غلظت کادمیم بیشتر از حد توصیه شده توسط سازمان بهداشت جهانی بود. با در نظر گرفتن مصرف روزانه 110 گرم برنج برای هر ایرانی، حدود 10 درصد نیاز مردم به روی با مصرف برنج تولید شده در این استان‌ها تأمین می‌شود. هم‌چنین محاسبه جذب روزانه کادمیم به بدن افراد، هیچ گونه خطرپذیری ناشی از مصرف برنج را زمانی که میانگین غلظت کادمیم 04/0 میلی‌گرم بر کیلو‌گرم بود نشان نداد اما جذب روزانه کادمیم از طریق مصرف برنج‌های آلوده، بالاتر از حد مجاز بود. This study was carried out to investigate zinc (Zn) and cadmium (Cd) concentration in paddy soil and rice grain produced in central and southwest Iran in relation to soil and plant factors, and their intake in peoples diet was also assessed. Rice crops and associated surface soils (0-30 cm) were collected from 136 fields in Isfahan, Fars and Khuzestan provinces. The result, showed the DTPA-Zn concentration in more than 50% of paddy soils was less than its critical deficiency concentration (2 mg kg-1). The grain Zn concentration in more than 54% of the rice samples was less than 20 mg kg-1. The measured Cd concentrations in paddy soils and edible part of rice exceeded the world health organization (WHO) value in more than 12% of the samples. By considering the average daily rice consumption of 110 g per capita, the Zn intake from rice consumption was estimated about 10% needed for female and male adult. Diet intake analysis did not indicate any excessive dietary intake of Cd when Cd mean of concentrations in rice grain was 0.04 mg/kg, but based on the results of risk analysis, it is more than safely level for contaminated rice. خاک شالیزاری، برنج، روی، کادمیم، اصفهان، فارس، خوزستان Paddy soil, Rice, Zinc, Cadmium, Isfahan. Fars, Khuzestan. 81 93 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2505-1&slc_lang=fa&sid=1 M. Pirzadeh مهناز پیرزاده mahnaz.pirzadeh@gmail.com Yes M. Afyuni مجید افیونی No A. H. Khoshgoftarmanesh امیرحسین خوشگفتارمنش No