fa اثر قارچ‌ ریشه‌های آربوسکولار بر شاخص‌های رشد و عملکرد دانه ماش ]‌Vigna radiata (L.) Wilczk‌[ تحت تنش کم‌آبی عمومی Ggeneral پژوهشي Research برای بررسی تأثیر رژیم‌های مختلف آبیاری و قارچ‌ریشه‌ها بر رشد و عملکرد لاین NM92 ماش سبز، یک آزمایش مزرعه‌ای به صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی (آبیاری پس از 50، 100، 150 و 200 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیرکلاس A به عنوان فاکتور اصلی و سه سطح قارچ‌ریشه، بدون مایه‌زنی با قارچ-ریشه، مایه‌زنی با گونه‌های Glomus mosseae و intraradices G. به‌عنوان فاکتور فرعی)، با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه ارومیه و در سال 1388 انجام شد. نتایج نشان داد که آبیاری پس از 50 میلی‌متر تبخیر از تشتک و مایه‌زنی با intraradices G. بیشترین عملکرد دانه (به ترتیب با 5/1678 و 6/1537 کیلوگرم در هکتار)، وزن خشک کل، وزن خشک برگ، شاخص سطح برگ، سرعت رشد محصول، سرعت رشد نسبی و میزان جذب خالص را داشت. در حالی‌که آبیاری پس از 200 میلی‌متر تبخیر از تشتک و در شرایط بدون تلقیح با قارچ‌ریشه کم‌ترین عملکرد دانه (به ترتیب با 2/1154 و 9/1301 کیلوگرم در هکتار) را تولید کردند. با کاهش فواصل آبیاری، وزن خشک کل، وزن خشک برگ، شاخص سطح برگ، سرعت رشد محصول، سرعت رشد نسبی و میزان جذب خالص افزایش یافت. هر چند تنش کم‌آبی باعث کاهش عملکرد دانه شد، ولی تلقیح با قارچ‌ریشه شدت اثر آن را کاهش داد و کاربرد هر دو گونه قارچ‌ریشه موجب افزایش معنی‌دار (در سطح احتمال 5 درصد) عملکرد دانه نسبت به شاهد شد. To evaluate effect of different irrigation regimes and mycorrhizal fungi on the growth and yield of mungbean NM92 [Vigna radiata (L.) Wilczk], a field experiment was conducted in split plot arrangements using randomized complete block design (Irrigation after 50, 100, 150 and 200 mm evaporation from pan class A as main plots and mycorrhiza species, Glomus mosseae, G. intraradices and a non-inoculated treatment as sub-plots) with three replications at the Research field of Urmia university in 2009. Results showed that irrigation after 50mm evaporation from pan class A, and plant inoculated with G. intraradices produced the highest grain yield (1678.5 kg/ha and 1537.6 kg/ha, respectively), total dry weight, leaf dry weight, leaf area index, crop growth rate, relative growth rate and net assimilation rate. In Contrast, irrigation after 200 mm evaporation from class A pan and non-inoculated treatment produced the lowest grain yeild (1159.2 and 1301.9 kg/ha, respectively). Reducing the irrigation distance led to an increase in total dry weight, leaf dry weight, leaf area index, crop growth rate, relative growth rate and net assimilation rate. Despite lower grain yield in water deficit condition, AM fungi inoculation significantly reduced the effect of stress on grain yield. All inall, both mycorrhizae species significantly (P 0.05) increased the grain yield of mungbean under well-watered and water deficit conditions تنش کم‌آبی، شاخص‌های رشد، عملکرد دانه، ماش، میکوریز Water deficit stress, Growth indices, Grain yield, Mungbean, Mycorrhizae. 57 68 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1297-3&slc_lang=fa&sid=1 Y. Habibzadeh یعقوب حبیب‌زاده No M. R. Zardoshti محمدرضا زردشتی No A. Pirzad علیرضا پیرزاد a.pirzad@urmia.ac.ir Yes J. Jalilian جلال جلیلیان No