fa برآورد توأم هدایت هیدرولیکی اشباع خاک و تخلخل مؤثر با استفاده از رویکرد مسأله معکوس هوشمند عمومی Ggeneral پژوهشي Research هدایت هیدرولیکی اشباع خاک (k) و تخلخل مؤثر (f) از جمله مهم‌ترین پارامترها برای شبیه‌سازی فرآیندهای مرتبط با آبیاری، زه‌کشی، هیدرولوژی و آبشویی به شمار می‌روند. روش‌های مستقیم اندازه‌گیری این پارامترها اغلب مشکل، زمان‌بر و پر هزینه می‌باشند. لذا ارائه روشی که موجب برآورد دقیق‌تر این پارامترها شود ضروری است. هدف از این تحقیق برآورد توأم k و f با استفاده از رویکرد مسأله معکوس می‌باشد. در این تحقیق از مدل تحلیلی زه‌کشی گلوور- دام به عنوان مدل شبیه‌سازی در روش مسأله معکوس استفاده شد. هم‌چنین برای یافتن مقادیر بهینه k و f از روش الگوریتم ژنتیک استفاده گردید. به منظور اندازه‌گیری داده‌های لازم برای واسنجی و ارزیابی مدل معکوس هوشمند پیشنهادی یک مدل فیزیکی زه‌کشی طراحی و در آزمایشگاه ساخته شد. مدل معکوس هوشمند تهیه شده در دو حالت با فرض ثابت و متغیر بودن f واسنجی گردیـد. نتـایج نشـان داد که روش پیشنهـادی از کارآیی و قابلیت بالایی جهت برآورد توأم k و f برخـوردار است. هم‌چنین فرض متغیر بودن f خطای پیش‌بینی ارتفاع سطح ایستابی در اطراف زه‌کش را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد Soil saturated hydraulic conductivity (k) and effective porosity (f) are the most important parameters to simulate the processes associated with irrigation, drainage, hydrology, leaching and other agricultural and hydrological processes. Present methods to measure these parameters are often difficult, time consuming and costly. Therefore, a method which provides more accurate estimates of these parameters is essential and is considered inevitable. The purpose of this study was simultaneous estimation of k and f using approach inverse problem. In this study, analytical drainage model of Glover-Dam was used to simulate the inverse problem method. Also, genetic algorithm was used as an optimization technique for determination of optimal values of k and f. In order to measure the data required for calibration and evaluation of the proposed inverse problem model, a physical model was designed and constructed in the laboratory. The results showed that the proposed method is good for simultaneosly estimating simultaneous soil k and f. Also with variable f assumption, the prediction error of water table around the drainage was reduced significantly. مدل تحلیلی زه‌کشی، گلوور- دام، بهینه‌سازی، ارتفاع سطح ایستابی Analytical drainage model, Glover-Dam, Optimization, Water table. 13 23 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-892-2&slc_lang=fa&sid=1 S. Azizpour سهراب عزیزپور No P. Fathi پرویز فتحی p.fathi@uok.ac.ir Yes K. Nobakht-Vakili کامران نوبخت وکیلی No