fa تأثیر چکدم های خشکه چین سنگی برکاهش دبی پیک سیلاب درمناطق خشک و نیمه خشک (مطالعه موردی: حوضه آبخیز درجزین سمنان) عمومی Ggeneral پژوهشي Research چکدم‌های خشکه چین‌سنگی یکی از عمده‌ترین اقدامات برای کنترل سیلاب و رسوب در حوضه‌های آبخیز هستند که کاربردشان ازسال 1369 به سرعت درایران گسترش یافته است. این تخقیق درحوضه آبخیز درجزین در شمال شهر سمنان انجام شده است. چکدم‌های خشکه چین سنگی به طورگسترده طی 15 سال گذشته در دو زیرحوضه آن با هدف کنترل سیل شهر مهدی شهر احداث شده اند. به منظورتعیین اثرچکدم‌ها، تعداد بیش از650 چکدم درحوضه با پیمایش صحرایی اندازه گیری و ارزیابی میدانی شدند. داده‌های جمع آوری شده به محیط نرم افزارArcGIS منتقل شد. با استفاده از برنامه الحاقی HECGeoHMS ومدل هیدرولوژیک HEC-HMS ، تاثیر این سازه ها بر کاهش سیلاب مورد ارزیابی قرارگرفت. با توجه به همگن بودن پروژه‌های آبخیزداری درحوضه واحداث چکدم های متعدد در مسیر آبراهه‌ها، هرگونه تغییر در سیلاب حوضه مربوط به این عملیات بوده است. ارزیابی اثر این سازه‌ها برسیلاب با استفاده از آزمون مقایسه میانگین ها به روش t-استیودنت نشان داد بین دبی سیلاب در قبل و بعد از احداث چکدم های خشکه چین سنگی اختلاف معنی داری درسطح 5 درصد وجود دارد وچکدم‌ها قادرند دبی پیک سیلاب را به طور میانگین 7/16 درصد کاهش دهند. Check dams are considered as main measures for flood and sediment control in watersheds, and their uses have been rapidly increased from 1990 onward in Iran. This research is done in Darjazin watershed in north of semnan city. The check dams have been constructed from 15 years ago in two sub basins of the watershed for flood control in Mahdishar. More than 650 check dams were evaluated for effects on flood. The collected data in the field was fed to ArcGIS software. The effects of these structures on flood reduction were evaluated by HEC-GeoHMS extension and HEC-HMS model. Because of homogeneity of watershed management projects in the basin due to building more check-dams in different watercourses, any flood discharge is related to check dams. Evaluating the effects of check dams on flood by t-test showed significant differences between flood discharge before and after construction of check dams at 5 percent level. So, check dams have been able to reduce flood discharge by 16.7 percent on average. چکدم های خشکه چین سنگی , سیل , مدل HEC-HMS, حوضه آبخیزدرجزین , سمنان. Rock check dams, Flood, HEC-HMS model, Darjazin watershed, Semnan. 159 171 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2449-1&slc_lang=fa&sid=1 S. A. A. Hashemi سیدعلی اصغر هاشمی hashemiaa12@gmail.com Yes