fa غلظت برخی فلزات سنگین در گرد و غبار اتمسفری اصفهان و برخی شهرهای مجاور عمومی Ggeneral پژوهشي Research گرد و غبار یک منبع مهم فلزات سنگین به ویژه در محیط زیست شهری است. فلزات سنگین با اتصال به ذرات گرد و غبار قادرند در مقیاس وسیعی منتشر شوند. در این تحقیق به منظور اطلاع از وضعیت فلزات سنگین گرد و غبار مجموعاً 144 نمونه گرد و غبار طی مرداد تا آذرماه 1389 از شهرهای اصفهان، خمینی‌شهر، فلاورجان، مبارکه و زرین‌شهر جمع‌آوری گردید. غلظت کل فلزات Pb، Zn، Cd، Cu، Ni، Co، Cr و Mn در نمونه‌ها پس از عصاره‌گیری با اسید نیتریک با استفاده از دستگاه جذب اتمی تعیین شد. میانگین غلظت این فلزات به ترتیب 5/223، 3/470، 5/3، 71، 82، 5/26، 4/24 و 3/426 میلی‌گرم بر کیلوگرم به دست آمد. نتایج نشان داد که غلظت فلزات سنگین در مناطق مختلف با توجه به منابع آلاینده در هر منطقه متفاوت می‌باشد و غلظت این فلزات در مقایسه با میانگین خاک-های منطقه به مراتب بالاتر است. هم‌چنین حداکثر نرخ فرونشست فلزات مورد مطالعه در دوره آبان-آذر به دنبال افزایش استفاده از وسایل گرمایشی و وقوع پدیده وارونگی دمایی مشاهده شد. بر اساس نتایج حاصله اتمسفر نقش مهمی در ورود فلزات سنگین به خاک منطقه داشته و عامل ورود 91-35% از سرب و 47-12% از کادمیوم به خاک است Atmospheric dust is an important source of heavy metals, particularly in urban environments. Heavy metals can easily attach to dust particles and be distributed in large areas. The objective of this study was to evaluate the status of major heavy metals in the atmospheric dust of Isfahan and adjacent cities. A total of 144 dust samples were taken during a period from August to December 2010 from Isfahan, Khomeynishahr, Falavarjan, Mobarake and Zarinshahr cities. Dust samples were extracted with HNO3 65% and the total concentration of metals including Pb, Zn, Cd, Cu, Ni, Co, Cr and Mn in the samples was measured by an atomic absorption spectrometer. The mean concentration of these metals was 223.5, 470.3, 3.5, 71.0, 82.0, 26.5, 24.4 and 426.3 mg kg-1, respectively. Results indicated that heavy metals concentration in any area was different depending on the source of pollution and it was much higher than the mean concentration of the corresponding heavy metal in soils. Besides, the highest deposition rate of all the heavy metals in this study was found in November-December period. This could be attributed to an increase in the use of heating systems and also to a temperature inversion event prevailed in the area. Atmospheric deposition seems to be an important pathway of heavy metals addition to soils. For example, it is responsible for 35-91% and 12-47% of Pb and Cd entering the soil in the area, respectively. فرونشست اتمسفری, فلزات سنگین, آلودگی, اصفهان, ترافیک, صنعت Atmospheric deposition, Heavy metals, Pollution, Isfahan, Traffic, Industrial activities. 243 255 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-591-5&slc_lang=fa&sid=1 Z. Mahmoodi زهره محمودی z.mahmooodi@ag.iut.ac.ir No H. Khademi حسین خادمی hkhademi@cc.iut.ac.ir Yes