fa سرعت آزاد شدن پتاسیم غیر‌تبادلی از خاک و اجزای آن در تعدادی ازخاک‌های استان گلستان عمومی Ggeneral پژوهشي Research آزاد شدن پتاسیم غیرتبادلی از جنبه قدرت تأمین پتاسیم برای گیاهان در خاک‌های مختلف از اهمیت بالایی برخوردار است. مطالعات کمی بر روی آزاد شدن پتاسیم غیرتبادلی از خاک و به ویژه اجزای انجام شده است. هدف از این تحقیق بررسی سرعت آزاد شدن پتاسیم غیرتبادلی از خاک و بخش‌های رس و سیلت چهار سری خاک غالب استان گلستان به وسیله عصاره‌گیری متوالی با اسید اگزالیک 01/0 مولار در مدت 1844 ساعت بود. مقدار پتاسیم غیرتبادلی آزاد شده پس از 1844 ساعت از کل خاک، بخش رس و سیلت خاک-های مورد مطالعه به ترتیب 242 تا 450، 380 تا 550 و 105 تا 199 میلی‌گرم در کیلوگرم بود. مقدار پتاسیم غیرتبادلی آزاد شده در زمان‌های مختلف با استفاده از معادلات الوویچ ساده شده، پخشیدگی و تابع نمایی بخوبی توصیف شدند. در تمام خاک‌ها و بخش رس و سیلت خاک‌ها، سرعت رهاسازی پتاسیم در ابتدا زیاد بود و سپس تدریجاً کاهش یافت. مقدار پتاسیم آزاد شده با سرعت زیاد در مراحل اولیه درصد کمی از پتاسیم غیرتبادلی کل را تشکیل داد، ولی این شکل از پتاسیم، به رغم مقدار کم، نقش مهمی در پویایی پتاسیم و حاصل‌خیزی خاک بازی می‌کند Non-exchangeable potassium (NEK) release is necessary to supply potassium for plant in different soils. A few studies on the NEK release have been done in soils and particularly on its components. This study was intended to investigate the NEK release from soil and the components of clay and silt through successive extractions with oxalic acid (0.01 M) over a period of 1844 (h) in 4 soil series of Golestan province. The amount of NEK release from whole soil, silt and clay fractions after 1844 (h) were 242 to 450, 380 to 550 and 105 to 199 mg kg-1, respectively. The cumulative rates of NEK release after 1844 (h) were well described by simplified Ellovich, parabolic diffusion and power function equations. The rate of K release was high initially, and then decreased gradually in all soils and in their silt and clay fractions. The amount of released NEK (with high rate) consisted of lower percentage of total NEK, but in spite of less amount, this K form plays a vital role in K dynamic and soil fertility. پتاسیم غیرتبادلی، معادلات سینتیکی، اجزای خاک Non-exchangeable potassium, Kinetic equations, Soil components 273 285 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-647-2&slc_lang=fa&sid=1 A. Farshadirad اکرم فرشادی‌راد farshadirad@gmail.com Yes E. Dordipour اسماعیل دردی‌پور No F. Khormali1 فرهاد خرمالی No